Elektronik Onam: SMS Şifresiyle Rıza

Elektronik Onamın Hukuki Dayanağı Nedir?

Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her türlü müdahale için önce hastanın, hasta küçük veya kısıtlıysa veli ya da vasisinin muvafakatini almak zorundadır; büyük cerrahi müdahalelerde bu muvafakatin yazılı olması gerekir (1219 sayılı Kanun m.70). 21/7/2025 tarihli 7557 sayılı Kanunla maddeye eklenen cümlelerle muvafakatin elektronik ortamda da alınabileceği; bunun kimlik doğrulama kabiliyetini haiz belgeler, biyometrik yöntemler veya elektronik kimlik doğrulamaya imkân veren yöntemlerle yapılacağı düzenlendi.

Kanun, bu muvafakatlere ilişkin usul ve esasların Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun uygun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirleneceğini öngördü (1219 sayılı Kanun m.70). Bu düzenleme, 27/10/2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik ile yapıldı; yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (Yönetmelik m.14).

Yönetmelik birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsar (m.2). Amacı, rızanın elektronik ortamda alınması hâlinde izlenecek süreci düzenlemektir (m.1); kâğıt üzerindeki onam formunu kaldırmaz. Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde Hasta Hakları Yönetmeliği uygulanır (m.13).

SMS ile Onam Süreci Nasıl İşler?

Önce hastanın ve süreci yürüten sağlık meslek mensubunun kimliği doğrulanır; kimlik doğrulama başarıyla tamamlanmadan elektronik rıza süreci başlatılamaz (m.6). Ardından hastanın doğrulanmış bir cep telefonu numarası bulunmalıdır. Numara kayıtlı değilse SMS ile gönderilen tek kullanımlık şifreyle doğrulanır; hastane sistemi üzerinden doğrulanan numara 12 ay süreyle doğrulanmış kabul edilir (m.7).

Hekim, bilgilendirilmiş rıza formunu onaylayarak hastanın erişimine sunar. Form, hastanın telefonuna SMS ile gelen bağlantı veya e-Nabız üzerinden açılır ve hasta formu inceler (m.8/3-5). Hasta müdahaleyi kabul ederse yalnızca o müdahale kapsamında kullanılmak üzere üretilen tek kullanımlık şifre (SMS OTP) telefonuna gönderilir (m.8/6).

Şifre iki yoldan iletilir: e-Nabız kullanılıyorsa hasta şifreyi e-Nabız'ın ilgili sekmesine kendisi girer; hastanenin elektronik haberleşme aracı kullanılıyorsa şifreyi sağlık meslek mensubuyla paylaşır ve şifre onun tarafından sisteme girilir (m.8/7). Doğrulama tamamlandığında rıza alınmış sayılır; form Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve e-Nabız üzerinden hastanın erişimine sunulur (m.8/8-9).

Şifreyi Paylaşmadan Önce Neye Dikkat Etmeli?

Şifre, onayın kendisidir: yönetmeliğe göre hastanın bilgilendirilmiş rızası, şifre doğrulamasının gerçekleşmesiyle alınmış sayılır (m.8/8). Bu yüzden şifreyi, formu okumadan ve sorularınızı sormadan paylaşmayın; şifreyi verdiğiniz anda formda yazılı müdahaleyi kabul etmiş olursunuz.

Yönetmeliğin ilkeleri, hastanın tıbbi müdahaleye ilişkin kararını serbest iradesiyle verebilmesi için yeterli, anlaşılır ve zamanında bilgilendirilmesini öngörür (m.5/1-a). Elektronik ortam aydınlatma yükümlülüğünü hafifletmez; formda müdahalenin niteliği, riskleri ve alternatifleri yer almalıdır. Aydınlatmanın kapsamı için aydınlatılmış onam yazısına bakabilirsiniz.

Şifre yalnız ilgili tıbbi müdahale için üretilir (m.8/6); başka bir işlem için ayrıca onay gerekir. Formun ekran görüntüsünü almak ve işlem sonrasında e-Nabız'da formun gerçekten görünüp görünmediğini kontrol etmek, ileride doğabilecek tartışmalarda işinizi kolaylaştırır.

Küçük ve Kısıtlı Hastalarda Elektronik Onam Alınabilir mi?

Alınabilir; ancak işlem kanuni temsilci üzerinden yürür. Hasta küçük veya kısıtlıysa hasta tarafından yapılacak işlemler, Hasta Hakları Yönetmeliğine uygun olarak kanuni temsilci tarafından gerçekleştirilir; kimlik ve cep telefonu doğrulamasına ilişkin kurallar kanuni temsilci için de uygulanır (m.11/1-2).

Küçük veya kısıtlının kanuni temsilcisi yoksa, hazır bulunamıyorsa ya da elektronik ortamda doğrulanamıyorsa bilgilendirilmiş rıza elektronik olarak alınamaz (m.11/3). Bu durumda klasik usule dönülür; 1219 sayılı Kanun m.70'te veli veya vasinin bulunmadığı ya da hastanın ifadeye muktedir olmadığı hâller için öngörülen istisna ayrıca değerlendirilir.

Doğrulanmış cep telefonu numarası olmayan hasta için de elektronik yol kapalıdır, çünkü elektronik rıza bu numaranın bulunmasına bağlanmıştır (m.7/1). Telefonu olmayan veya SMS alamayan hastalarda onam kâğıt formla alınır.

Elektronik Onam Kayıtları Delil Olarak Kullanılabilir mi?

Evet; yönetmelik kayıtların ispata elverişli tutulmasını özellikle öngörür. Hastanın rıza iradesini beyan ettiği tarih, saat ve işlem bilgileri; şifrenin gönderilmesi ve doğrulanmasına ilişkin bilgiler; işlemi yapan sağlık meslek mensubunun bilgileri ile şifreleme, bütünlük ve zaman damgası bilgileri asgari olarak kayda geçirilir (m.9/3).

İz kayıtları, elektronik veri bütünlük değeri ve zaman damgası kullanılarak adli ve idari inceleme ile denetime elverişli şekilde saklanır; saklama ve imha süreleri kâğıt onam belgelerinin tabi olduğu sürelerle aynıdır (m.9/1-2). Kişisel veriler 6698 sayılı Kanuna uygun işlenir, güvenlik tedbirleri 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu dikkate alınarak alınır (m.10).

Bir malpraktis iddiasında onamın varlığı veya kapsamı tartışılıyorsa, e-Nabız'daki onam formu ile hastanenin işlem kayıtlarının erkenden istenmesi gerekir. Hastanın kendi sağlık kayıtlarına erişim hakkı için tıbbi kayıtlara erişim hakkı yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hastane ameliyat için SMS ile onay istedi, bu geçerli mi?

Evet; 27.10.2026 tarihli yönetmelik, rızanın e-Nabız veya sağlık tesisinin elektronik sistemi üzerinden SMS şifresiyle alınmasını düzenler (Yönetmelik m.8; 1219 sayılı Kanun m.70).

SMS şifresini hemşireye söylemem gerekir mi?

Hastane sistemi kullanılıyorsa şifre sağlık meslek mensubuyla paylaşılır ve onun tarafından girilir; e-Nabız kullanılıyorsa şifreyi kendiniz girersiniz (m.8/7).

Elektronik onam formunu sonradan nereden görebilirim?

Elektronik ortamda alınan rıza formu merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve e-Nabız üzerinden erişiminize sunulur (m.8/9).

Çocuğum için SMS ile onay verebilir miyim?

Evet; kanuni temsilci olarak kimliğiniz ve telefonunuz doğrulanırsa verebilirsiniz. Temsilci yoksa veya doğrulanamıyorsa rıza elektronik olarak alınamaz (m.11).

Cep telefonum yoksa elektronik onam alınabilir mi?

Hayır; elektronik rıza için doğrulanmış cep telefonu numarası şarttır (m.7/1). Bu durumda onam kâğıt formla alınır.

Elektronik onam kayıtları ne kadar saklanır?

Kâğıt onam belgelerinin tabi olduğu saklama ve imha sürelerine göre saklanır (m.9/1); kayıtlar zaman damgasıyla adli incelemeye elverişli tutulur (m.9/2).