Hesaptan İzinsiz Para Çekilirse Bankanın Sorumluluğu

Hesaptan İzinsiz Çekilen Paradan Banka Sorumlu mu?

TBK m.112 uyarınca borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. Banka, mevduatı yalnızca hesap sahibinin talimatıyla ödemekle yükümlü olduğundan, talimat dışı ödeme kural olarak bankanın sözleşmeye aykırılığıdır.

TBK m.114 uyarınca borçlu her türlü kusurdan sorumludur ve sorumluluğun kapsamı işin özel niteliğine göre belirlenir. Yargıtay uygulamasında bankalar, güven kurumu niteliği nedeniyle basiretli bir tacirden beklenenin üzerinde özen göstermekle yükümlü kabul edilir ve en hafif kusurlarından dahi sorumlu tutulur.

Bu nedenle bankanın “işlem şifreyle yapıldı” savunması tek başına yeterli değildir. Bankanın, olağan dışı işlemleri tespit edecek güvenlik sistemlerini işletip işletmediği, şüpheli işlem uyarısı yapıp yapmadığı ve kimlik doğrulama adımlarını usulüne uygun uygulayıp uygulamadığı incelenir.

Sözleşmedeki “Banka Sorumlu Değildir” Kaydı Geçerli mi?

TBK m.115 uyarınca borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Uzmanlık gerektiren ve ancak kanun veya yetkili makamların izniyle yürütülebilen bir hizmette, borçlunun hafif kusurundan dahi sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma da kesin olarak hükümsüzdür.

Bankacılık faaliyeti izne tabi bir meslek olduğundan, genel işlem şartlarına konulan “internet bankacılığı işlemlerinden doğan her türlü zarar müşteriye aittir” gibi kayıtlar, bankanın kusurlu olduğu durumlarda sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

6493 sayılı Kanun m.31 ayrıca, ödeme aracına ilişkin kişisel güvenlik bilgilerine üçüncü kişilerin erişimini engelleyecek önlemleri almayan kuruluşların görevlileri için cezai yaptırım öngörür. Bu hüküm, güvenlik önlemi alma yükümlülüğünün kanuni dayanağını gösterir.

Kart veya Bilgiler Çalınırsa Müşteri Ne Kadar Sorumlu?

5464 sayılı Kanun m.12 uyarınca kartın ya da kart bilgilerinin kaybolması veya çalınması hâlinde kart hamili, yapacağı bildirimden önceki 24 saat içinde gerçekleşen hukuka aykırı kullanımdan doğan zarardan, kanunda belirlenen sınırlı bir tutarla sorumludur. Bildirimden sonraki kullanımlardan hamil sorumlu değildir.

Ancak hukuka aykırı kullanım hamilin ağır ihmaline veya kastına dayanıyorsa ya da bildirim hiç yapılmamışsa bu sınır uygulanmaz. Örneğin şifrenin kartın üzerine yazılması veya kartın şifresiyle birlikte başkasına verilmesi ağır ihmal olarak değerlendirilebilir.

Kart çıkaran kuruluş, talep ve prim ödenmesi koşuluyla hamilin bu sınırlı sorumluluğunun sigortalanmasını sağlamakla yükümlüdür (m.12/2). Bu nedenle kayıp veya çalıntı durumunda bildirimin gecikmeksizin yapılması en önemli adımdır.

Dolandırıcıya Şifre Verdiysem Bankadan Para Alabilir miyim?

TBK m.52 uyarınca zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Telefonla kendini banka görevlisi veya kamu görevlisi olarak tanıtan kişilere tek kullanımlık şifre veya kart bilgisi verilmesi bu kapsamda değerlendirilir.

Yargıtay uygulamasında bu tür dosyalarda müşterinin kusuru ile bankanın kusuru birlikte değerlendirilmekte ve sorumluluk çoğu zaman paylaştırılmaktadır. Bankanın, müşterinin alışılmış işlem profiline uymayan yüksek tutarlı veya art arda yapılan transferleri fark etmemesi, yeni cihaz tanımlamasında ek doğrulama yapmaması gibi durumlar bankanın kusur payını artırır.

Müşterinin hiçbir bilgi paylaşmadığı, örneğin SIM kart kopyalama veya bankanın sisteminden kaynaklanan sızıntı gibi hâllerde ise sorumluluk ağırlıklı olarak bankada kalır. Her dosya kendi somut olgularına göre değerlendirilir.

Hangi Mercilere Başvurulur?

Bireysel müşteri ile banka arasındaki ilişki tüketici işlemi niteliğindedir. TKHK m.68 uyarınca kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılır.

TKHK m.73/A uyarınca tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ise bu şartın dışındadır. Parasal sınır her yıl güncellendiğinden başvuru tarihindeki tutar kontrol edilmelidir.

Ödeme hizmetlerine ilişkin ayrıntılı hak ve yükümlülükler, 6493 sayılı Kanun m.12 uyarınca Merkez Bankasınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Hukuki başvurunun yanında dolandırıcılık suçu için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunmak da gerekir.

İlk Saatlerde Ne Yapmalı?

1. Hemen bildirin: Bankanın çağrı merkezini arayarak kartı ve internet bankacılığını kapattırın, işlemlere itiraz edin ve görüşmenin kayıt numarasını not edin. Ardından bildirimi yazılı olarak da yapın.

2. Delilleri koruyun: Dolandırıcıyla yapılan arama kayıtlarını, SMS’leri, ekran görüntülerini ve hesap dökümünü saklayın. Karşı hesaba giden transferlerin bilgilerini bankadan yazılı olarak isteyin.

3. Şikâyet ve başvuru yapın: Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunun; bankadan cevap alamazsanız tutara göre tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Hesabımdan izinsiz para çekildi, banka öder mi?

Banka kusursuz olduğunu ispat edemezse zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112).

Sözleşmede bankanın sorumlu olmadığı yazıyor, geçerli mi?

Ağır kusurdan ve izne tabi mesleklerde hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşmaları kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.115).

Kartım çalındı, harcamalardan sorumlu muyum?

Bildirimden önceki 24 saatteki kullanımdan kanundaki sınırlı tutarla sorumlusunuz; ağır ihmal veya bildirim yapılmaması hâlinde sınır uygulanmaz (5464 m.12).

Dolandırıcıya SMS şifresini verdim, bankadan talep edebilir miyim?

Talep edebilirsiniz; ancak kusurunuz oranında tazminat indirilebilir veya kaldırılabilir (TBK m.52).

Banka hangi kusurlarından sorumludur?

Borçlu her türlü kusurdan sorumludur; sorumluluğun kapsamı işin özel niteliğine göre belirlenir (TBK m.114).

Bankaya karşı nereye başvurmalıyım?

Parasal sınırın altında tüketici hakem heyetine, üzerinde arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine (TKHK m.68, 73/A).

Tüketici mahkemesine gitmeden arabulucuya başvurmak zorunlu mu?

Evet, hakem heyetinin görev alanı dışındaki tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır (TKHK m.73/A).

Kartımı ne zaman bildirmeliyim?

Kayıp veya çalıntıyı öğrenir öğrenmez; bildirim yapılmazsa sorumluluk sınırı uygulanmaz (5464 m.12).

Bankanın güvenlik önlemi alma yükümlülüğü var mı?

Evet, kişisel güvenlik bilgilerine üçüncü kişilerin erişimini engelleyecek önlem almayan kuruluş görevlileri için cezai yaptırım öngörülmüştür (6493 m.31).