Cevap ve Düzeltme Hakkı

Cevap ve Düzeltme Hakkı Kimlere Tanınır?

5187 sayılı Basın Kanunu m.14 uyarınca süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması hâlinde, bundan zarar gören kişi düzeltme ve cevap hakkına sahiptir.

Hak, yayının hukuka aykırı olup olmadığına dair uzun bir yargılama beklemeden, kişinin kendi açıklamasını aynı yayın organında aynı etkiyle kamuoyuna ulaştırmasını sağlar. Bu yönüyle tazminat davasından bağımsız ve daha hızlı bir koruma aracıdır.

Gönderilecek metin suç unsuru içermemeli ve üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalıdır. Bu şartlara uymayan bir metin, yayımlanmamasına gerekçe olabilir.

Gazete ve Dergilerde Süreler Nelerdir?

Düzeltme ve cevap yazısı yayım tarihinden itibaren iki ay içinde sorumlu müdüre gönderilir (Basın K. m.14/1). Sorumlu müdür metni hiçbir düzeltme ve ekleme yapmadan yayımlamak zorundadır.

Günlük yayınlarda metin, alındığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde; diğer süreli yayınlarda üç günden sonraki ilk nüshada, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlanır.

Metinde buna neden olan eser belirtilir ve metin ilgili yazıdan uzun olamaz; neden olan eser yirmi satırdan az yazı, resim veya karikatürse cevap otuz satırı geçemez (m.14/2). Hak sahibi ölürse mirasçılardan biri kullanabilir ve iki aylık süreye bir ay eklenir.

İnternet Haber Sitelerinde Süre Ne Kadar?

2022 değişikliğiyle internet haber siteleri de m.14 kapsamına alındı: sorumlu müdür düzeltme ve cevap yazısını, aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, ilgili yayının yer aldığı sayfada, URL bağlantısı sağlanarak ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır (Basın K. m.14/1).

Haber hakkında erişim engeli veya içeriğin çıkarılması kararı uygulanmışsa ya da site içeriği kendiliğinden kaldırmışsa, cevap metni ilk yirmi dört saati ana sayfada olmak üzere bir hafta süreyle yayımlanır.

Haber sitesi dışındaki internet içerikleri için ayrı bir cevap hakkı düzenleyen 5651 sayılı Kanun m.9 ise Anayasa Mahkemesinin 11.10.2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle sosyal medya paylaşımları için bu yol artık kullanılamaz; genel hükümlere başvurulur.

Televizyon ve Radyo Yayınlarında Cevap Hakkı

Radyo ve televizyon yayınlarında hak 6112 sayılı Kanun m.18 ile düzenlenir: gerçek ve tüzel kişiler yayın tarihinden itibaren altmış gün içinde düzeltme ve cevap yazısını medya hizmet sağlayıcıya gönderir.

Yayıncı metni aldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde, cevaba konu yayının yapıldığı saatte ve programda, kolayca izlenebilecek biçimde yayınlar. Program yayından kalkmışsa hak, aynı süre içinde programın yayın saatinde kullandırılır.

İlgili kişi aynı süreler içinde cevap hakkını doğrudan sulh ceza mahkemesinden de isteyebilir (m.18/7). Kişilik haklarını ihlal eden yayından doğan zarardan yayıncı kuruluş ile programın yapımcısı müteselsilen sorumludur (m.18/6).

Cevap Yayımlanmazsa Ne Yapılır?

Gazete ve internet haber sitelerinde metin süresinde yayımlanmazsa sürenin bitiminden, aykırı şekilde yayımlanırsa yayım tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimine başvurulur; hâkim üç gün içinde duruşmasız karar verir (Basın K. m.14/4).

Hâkim kararına uyulmaması sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili için para cezası sonucunu doğurur (Basın K. m.18). Metin yayımlanmaz veya şartlara uyulmadan yayımlanırsa hâkim ayrıca yazının masrafı yayın sahibince karşılanmak üzere iki internet haber sitesi ile iki gazetede ilan şeklinde yayımlanmasına da karar verir.

Radyo ve televizyonda bu başvuru süresi on gündür; yetkili mahkeme başvuranın ikamet ettiği yer sulh ceza mahkemesi, yurt dışında ikamet edenler için Ankara Sulh Ceza Mahkemesidir (6112 sayılı K. m.18/2).

Etkili Bir Cevap Metni İçin Dikkat Edilecekler

Metinde hangi yayına cevap verildiğini tarih, başlık ve sayfa veya URL ile açıkça belirtin; Kanun bunu zorunlu kılar. Metni ilgili yazıdan kısa tutun ve yalnız olgulara odaklanın.

Karşı tarafa hakaret, suç isnadı veya üçüncü kişileri ilgilendiren özel bilgiler eklemeyin; aksi hâlde metnin yayımlanmaması haklı hâle gelebilir. Metni sorumlu müdüre, gönderim tarihini ispatlayabileceğiniz bir yolla (örneğin noter veya iadeli taahhütlü posta) ulaştırın.

Cevap hakkı tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle ayrıca TMK m.25 uyarınca kendi yerleşim yerinizde veya davalının yerleşim yerinde dava açabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Gazetedeki habere cevap hakkı süresi ne kadar?

Yayım tarihinden itibaren iki aydır (Basın K. m.14/1).

Gazete cevabımı kaç gün içinde yayımlamalı?

Günlük yayınlarda en geç üç gün içinde, diğerlerinde üç günden sonraki ilk nüshada yayımlanmalıdır (Basın K. m.14/1).

İnternet haber sitesi cevabı ne zaman yayımlamalı?

Yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, URL bağlantısıyla yayımlamalıdır (Basın K. m.14/1).

Televizyondaki habere cevap süresi kaç gün?

Yayın tarihinden itibaren 60 gündür; yayıncı metni 7 gün içinde yayınlamalıdır (6112 sayılı K. m.18).

Cevabım yayımlanmazsa nereye başvururum?

Basında 15 gün, radyo-televizyonda 10 gün içinde sulh ceza hâkimine başvurulur (Basın K. m.14; 6112 sayılı K. m.18).

Cevap metnim ne kadar uzun olabilir?

İlgili yazıdan uzun olamaz; yirmi satırdan kısa yazıya cevap otuz satırı geçemez (Basın K. m.14/2).

Sosyal medya paylaşımına cevap hakkı var mı?

Bu hakkı düzenleyen 5651 sayılı Kanun m.9 Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; genel hükümlere göre koruma istenir.

Ölen yakınım hakkında yayına cevap verebilir miyim?

Hak sahibinin ölümü hâlinde mirasçılardan biri kullanabilir; basında süreye bir ay eklenir (Basın K. m.14).

Cevap hakkını kullanırsam tazminat davası açamaz mıyım?

Açabilirsiniz; maddi ve manevi tazminat hakkı saklıdır (TMK m.25).