Bilişim Yoluyla Hırsızlık

Bilişim Yoluyla Hırsızlık Nedir?

Temel hırsızlık, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden almaktır (TCK m.141). Bu fiil bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenirse TCK m.142/2-e uyarınca beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülür.

Bilişim sistemi; bilgisayar, akıllı telefon, internet bankacılığı altyapısı, ödeme sistemleri ve benzeri elektronik veri işleme araçlarını kapsar. Burada sistem, malın “alınması” için bir araç olarak kullanılır: fail, hesaba erişip parayı kendi veya başkasının hesabına aktararak mağdurun zilyetliğini ortadan kaldırır.

Uygulamada sık görülen örnekler; ele geçirilen şifre ile başkasının hesabından havale yapılması, mobil bankacılık uygulamasına izinsiz girilerek para transferi ve başkasının hesabından çevrim içi alışveriş yapılmasıdır. Kanun bu suç için şikâyet şartı öngörmediğinden soruşturma kendiliğinden yürütülür.

Suçun Unsurları Nelerdir?

Suçun oluşması için mağdurun rızasının bulunmaması, malın başkasına ait olması ve failin kendisine veya başkasına yarar sağlama maksadıyla hareket etmesi gerekir (TCK m.141). Bu unsurlara ek olarak fiilin bilişim sistemi kullanılarak gerçekleştirilmesi nitelikli hâli oluşturur.

Belirleyici nokta, mal varlığındaki eksilmenin mağdurun iradesi dışında gerçekleşmesidir. Mağdur işlemden habersizdir; parayı kendisi göndermemiş, sistem fail tarafından onun adına kullanılmıştır.

Hesap bilgileri başka bir yolla, örneğin sahte bir internet sitesi aracılığıyla ele geçirilmiş olabilir. Bu durumda verilerin ele geçirilmesi ayrıca kişisel verilere ilişkin suçları (TCK m.136) veya bilişim sistemine girme suçunu (TCK m.243) gündeme getirebilir; hangi suçların ayrıca oluştuğu somut olaya göre değerlendirilir.

Nitelikli Dolandırıcılıktan Farkı

Bilişim yoluyla hırsızlık ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) sıkça karıştırılır. Dolandırıcılıkta fail mağduru hileli davranışlarla aldatır ve mağdur kendi iradesiyle, ancak sakatlanmış bir iradeyle, parayı gönderir.

Örneğin kendini banka görevlisi olarak tanıtıp mağdurdan para transferi yapmasını isteyen kişi dolandırıcılık hükümlerine göre değerlendirilir; nitelikli dolandırıcılık üç yıldan on yıla kadar hapis öngörür ve (f) bendinde alt sınır dört yıldan az olamaz (TCK m.158/1). Buna karşılık failin şifreyi ele geçirip transferi bizzat yapması hırsızlıktır.

Ayrım, cezanın alt sınırını ve sanığın savunma stratejisini doğrudan etkiler. Soruşturma dosyasında transferi kimin, hangi cihazdan ve hangi doğrulama adımlarıyla gerçekleştirdiği bu nedenle ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Banka Kartı ve Bilişim Sistemi Suçlarıyla İlişkisi

Başkasına ait banka veya kredi kartını ele geçirip sahibinin rızası olmadan kullanarak yarar sağlamak, ayrı bir suç olarak TCK m.245/1’de düzenlenmiştir ve üç yıldan altı yıla kadar hapis ile adli para cezası öngörür. Kartın fiziken veya bilgileriyle kullanıldığı olaylarda bu hüküm öncelikle değerlendirilir.

Bilişim sistemindeki verileri bozma veya değiştirme yoluyla haksız çıkar sağlanması ise, fiil başka bir suç oluşturmuyorsa, TCK m.244/4 uyarınca iki yıldan altı yıla kadar hapis ile cezalandırılır. Bu hüküm tamamlayıcı niteliktedir.

Suçta kullanılmak üzere hazırlanan cihaz, program veya şifreleri satan, satın alan veya bulunduran kişiler de TCK m.245/A kapsamında ayrıca cezalandırılır. Hesabını başkasının kullanımına veren kişilerin sorumluluğu ise somut olayda iştirak kuralları çerçevesinde tartışılır.

Etkin Pişmanlık ve Akraba Hâli

Fail, kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse, cezasının üçte ikisine kadarı indirilir (TCK m.168/1). Kovuşturma başladıktan sonra ve hükümden önce giderilen zararda indirim yarısına kadardır (TCK m.168/2).

Zararın kısmen giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m.168/4). Bu nedenle iade görüşmelerinde mağdurun yazılı beyanının alınması önemlidir.

Suç, ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmişse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1). Bazı daha uzak akrabalık hâllerinde ise şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167/2).

Mağdur Olduysanız Ne Yapmalısınız?

Hemen bankaya bildirin: İzinsiz işlemi fark eder etmez bankanızın müşteri hizmetlerini arayarak hesabınızı ve kartlarınızı kapattırın, işlemin itirazını kayıt altına aldırın ve başvuru numarasını not edin.

Delilleri koruyun: Hesap hareketlerinin dökümünü, gelen SMS ve e-postaları, şüpheli bağlantıları ve arama kayıtlarını silmeden saklayın. Telefonunuzu sıfırlamak veya uygulamaları kaldırmak, ileride yapılacak teknik incelemeyi zorlaştırabilir.

Suç duyurusunda bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurarak şikâyetçi olun. Paranın aktarıldığı hesap bilgileri dilekçede açıkça gösterilmelidir; alıcı hesaplar üzerinden yapılacak araştırma failin tespiti ve zararın geri alınması için kritik önemdedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Başkasının hesabından izinsiz para çekmek hangi suçtur?

Bilişim sistemi kullanılarak rızası dışında para aktarılması nitelikli hırsızlıktır (TCK m.142/2-e).

Bilişim yoluyla hırsızlığın cezası nedir?

Beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m.142/2).

Bilişim hırsızlığı şikâyete bağlı mı?

Hayır. TCK m.142’de şikâyet şartı öngörülmemiştir; soruşturma kendiliğinden yürütülür.

Parayı kendim gönderdiysem suç hırsızlık mı dolandırıcılık mı?

Aldatılarak kendi iradenizle gönderdiyseniz nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir (TCK m.158/1-f); transferi fail yaptıysa hırsızlıktır.

Çalınan kredi kartıyla alışveriş hangi suçtur?

Başkasının kartını rızası dışında kullanarak yarar sağlamak TCK m.245/1’deki banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçudur.

Parayı iade eden faile indirim yapılır mı?

Evet. Kovuşturmadan önce zararın tamamen giderilmesinde üçte ikiye, hükümden önce giderilmesinde yarıya kadar indirim yapılır (TCK m.168).

Kısmi iade etkin pişmanlık sayılır mı?

Ancak mağdurun rızası varsa etkin pişmanlık hükümleri uygulanır (TCK m.168/4).

Eşinin hesabından izinsiz para çeken cezalandırılır mı?

Ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına işlenen bu suçta ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1).

Şifre çalmak için program satmak suç mu?

Evet. Bilişim suçlarında kullanılmak üzere program veya şifre satmak ya da bulundurmak TCK m.245/A kapsamında cezalandırılır.