Bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararı, kararda aksine açıklık bulunmadığı takdirde yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve denetçilerin ibrası sonucunu doğurur (TTK m.424). Bilinçli gizleme varsa onama ibra etkisi doğurmaz.
Anonim şirketlerde finansal tabloların onaylanması, yalnızca muhasebesel bir işlem değildir; sorumluluk hukuku bakımından da sonuç doğurur.
Kanun bunu açıkça düzenler: bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararı, kararda aksine açıklık bulunmadığı takdirde, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve denetçilerin ibrası sonucunu doğurur (TTK m.424/1).
"Kararda aksine açıklık bulunmadığı takdirde" kaydı önemlidir: genel kurul, bilançoyu onaylarken ibra konusunda ayrı ve aksi yönde bir irade ortaya koyabilir. Bu hâlde onay, ibra sonucu doğurmaz.
Bu nedenle sorumluluk davası açma niyeti bulunan pay sahiplerinin, bilanço onayı sırasında ibra konusunda karara açık kayıt düşülmesini talep etmesi gerekir.
Kanun otomatik ibra sonucuna önemli bir sınır getirmiştir.
Bilançoda bazı hususlar hiç veya gereği gibi belirtilmemişse veya bilanço şirketin gerçek durumunun görülmesine engel olacak bazı hususları içeriyorsa ve bu hususta bilinçli hareket edilmişse onama ibra etkisini doğurmaz (TTK m.424/1).
Hükmün üç unsuru vardır: bilançodaki eksiklik veya gizleme, bunun şirketin gerçek durumunun görülmesine engel olması ve bilinçli hareket edilmiş olması.
Üçüncü unsur belirleyicidir: basit bir hata veya ihmal değil, bilinçli bir gizleme aranır. İspat yükü, ibra etkisinin doğmadığını ileri süren taraftadır.
Bu hüküm, gerçeği yansıtmayan bilançonun onaylanması yoluyla sorumluluktan kurtulmayı engeller.
Pay sahipleri bilançoyu incelemek için yeterli zamana sahip olmayabilir. Kanun azlığa güçlü bir araç tanımıştır.
Finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konular, sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde yirmide birine sahip pay sahiplerinin istemi üzerine, genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın, toplantı başkanının kararıyla bir ay sonraya bırakılır (TTK m.420/1).
Hükmün en dikkat çekici yönü, ertelemenin genel kurul kararına bağlı olmamasıdır. Çoğunluk buna engel olamaz; toplantı başkanı istem üzerine erteleme kararı verir.
Eşik nettir: kapalı anonim şirketlerde sermayenin onda biri, halka açık şirketlerde yirmide biri.
Erteleme yalnızca finansal tabloları değil, buna bağlı konuları da kapsar; ibra da bu kapsamda değerlendirilir.
Erteleme kararı verildikten sonra izlenecek usul kanunda gösterilmiştir.
Erteleme, 414 üncü maddenin birinci fıkrasında yazılı olduğu şekilde pay sahiplerine ilanla bildirilir ve internet sitesinde yayımlanır (TTK m.420/1).
Yeni toplantı için de usul aranır: izleyen toplantı için genel kurul, kanunda öngörülen usule uyularak toplantıya çağrılır (TTK m.420/1).
Yani erteleme, toplantının kendiliğinden bir ay sonra devam etmesi anlamına gelmez; çağrı usulüne yeniden uyulması gerekir.
Bu bir aylık süre, azlığın finansal tabloları inceleme ve soru sorma imkânını kullanabilmesi için tanınmıştır.
Kanun erteleme hakkının sınırsız kullanılmasını önlemiştir.
Azlığın istemiyle bir defa ertelendikten sonra finansal tabloların müzakeresinin tekrar geri bırakılmasının istenebilmesi, finansal tabloların itiraza uğrayan ve tutanağa geçmiş bulunan noktaları hakkında, ilgililer tarafından, dürüst hesap verme ölçüsü ilkeleri uyarınca cevap verilmemiş olması şarttır (TTK m.420/2).
İkinci erteleme için iki şart aranır: itirazların tutanağa geçmiş olması ve bunlara dürüst hesap verme ölçüsü ilkeleri uyarınca cevap verilmemiş olması.
Buradan çıkan pratik sonuç şudur: azlığın ilk toplantıda itirazlarını ve sorularını tutanağa geçirtmesi zorunludur. Tutanağa geçmemiş itiraz, ikinci erteleme talebine dayanak oluşturmaz.
Bu nedenle genel kurulda söz alan pay sahibinin beyanlarının tutanağa yazıldığını denetlemesi, sonraki haklarını korumak bakımından belirleyicidir.
Bilanço görüşmesi, pay sahibinin yıl içindeki en önemli denetim fırsatıdır; bu nedenle toplantı öncesi hazırlık belirleyicidir.
Erteleme talep edilecekse, sermayenin onda birini (halka açık şirkette yirmide birini) temsil eden pay sahiplerinin istemi gerekir; bu eşiğin toplantı anında sağlanmış olması ve tutanağa yazdırılması önemlidir.
İbra sonucunu engellemek isteyen pay sahibi, bilanço onayı kararına ibra bakımından aksine açıklık konulmasını talep etmelidir; aksi hâlde onay ibra sonucu doğurur (TTK m.424/1).
Bilançonun gerçeği yansıtmadığı düşünülüyorsa, itirazların hangi kalemlere ilişkin olduğu somut biçimde tutanağa geçirilmelidir; hem ikinci erteleme hakkı hem de ileride açılacak sorumluluk davası bakımından bu tutanak esas alınır.
Onay kararının kendisi hukuka aykırı ise genel kurul kararının iptali yoluna gidilebilir; bu yol, ibra tartışmasından bağımsız olarak işler.
Kararda aksine açıklık yoksa onay, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve denetçilerin ibrası sonucunu doğurur (TTK m.424/1).
Bilanço onayı kararına ibra bakımından aksine açıklık konulmasını talep etmeniz gerekir (TTK m.424/1).
Bilançoda bilinçli olarak eksiklik veya gizleme varsa ve bu, şirketin gerçek durumunun görülmesine engel oluyorsa onama ibra etkisi doğurmaz (TTK m.424/1).
Evet. Sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde yirmide birine sahip pay sahiplerinin istemi üzerine bir ay sonraya bırakılır (TTK m.420/1).
Hayır. Erteleme, genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın toplantı başkanının kararıyla yapılır (TTK m.420/1).
TTK m.414/1'de yazılı şekilde pay sahiplerine ilanla bildirilir ve internet sitesinde yayımlanır (TTK m.420/1).
Hayır. İzleyen toplantı için genel kurul, kanunda öngörülen usule uyularak yeniden toplantıya çağrılır (TTK m.420/1).
İtiraza uğrayan ve tutanağa geçmiş noktalar hakkında dürüst hesap verme ölçüsü ilkeleri uyarınca cevap verilmemiş olması şartıyla istenebilir (TTK m.420/2).
Evet. İkinci erteleme talebi, itirazların tutanağa geçmiş olmasına bağlıdır (TTK m.420/2).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.