Zabıta Para Cezasına İtiraz

Zabıta Para Cezasını Kim Verir?

Belediye alanındaki kabahatlerde idari para cezasını, ilgili kanunda açıkça gösterilen kurul, makam veya kamu görevlisi verir; kanunda açık hüküm yoksa kurumun en üst amiri yetkilidir (Kabahatler Kanunu m.22). Zabıta çoğu zaman fiili tutanakla tespit eder, karar ise kanunun gösterdiği merci tarafından verilir.

Belediye Kanunu, kanunlarda öngörülen cezaları vermeyi belediye encümeninin görevleri arasında sayar (5393 sayılı Kanun m.34/e). Bu nedenle bazı cezalar doğrudan encümen kararıyla, bazıları ise yetkili görevli tarafından verilir.

Kararı veren merciin kanunen yetkili olup olmadığı itirazda ilk incelenecek konulardan biridir. Yetkisiz makamın verdiği ceza, hukuka aykırılık nedeniyle kaldırılabilir.

İtiraz Süresi Kaç Gündür?

İdari para cezasına karşı kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir (Kabahatler Kanunu m.27/1).

Mücbir sebep nedeniyle süre kaçırılmışsa, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 7 gün içinde başvurulabilir. Bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir (m.27/2).

Karar Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir ve tebligat metninde başvurulacak yol, merci ve süre açıkça gösterilir (m.26). Karar kişinin huzurunda verilmişse bu durum tutanağa yazılır ve kişiden tutanağı imzalaması istenir; süre bu tefhimle başlar.

Başvuru Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Başvuru, ilgilinin bizzat, kanuni temsilcisinin veya avukatının sulh ceza hâkimliğine vereceği iki nüsha dilekçe ile yapılır (Kabahatler Kanunu m.27/3).

Dilekçede idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ile karara karşı ileri sürülen deliller açıkça gösterilir; süre kaçırılmışsa mücbir sebebin dayanakları da yazılır (m.27/4). Tutanak örneği, fotoğraflar, ruhsat, sözleşme gibi belgeler eklenmelidir.

Aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse, örneğin ceza ile birlikte işyeri kapatma işlemi kurulmuşsa, cezaya ilişkin hukuka aykırılık iddiaları o işlemin iptali talebiyle birlikte idare mahkemesinde görülür (m.27/8). Yanlış merciye gitmek zaman kaybettirir.

Sulh Ceza Hâkimliği Başvuruyu Nasıl İnceler?

Hâkimlik önce ön inceleme yapar; başvuru süresinde değilse veya incelenebilecek kararlardan değilse reddeder, aksi hâlde usulden kabul eder; belediye dilekçenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde cevap verir (Kabahatler Kanunu m.28/1-3).

Mahkeme talep üzerine veya kendiliğinden tarafları dinleyebilir; tanık, bilirkişi ve keşif hükümleri uygulanır. Son kararda ceza hukuka uygunsa başvurunun reddine, hukuka aykırıysa idari yaptırım kararının kaldırılmasına hükmedilir (m.28/8).

Kanunda alt ve üst sınırı gösterilen cezalarda mahkeme, miktarı değiştirerek de başvuruyu kabul edebilir (m.28/9). Son karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir (m.29); ancak kanunda belirtilen sınırın altındaki cezalarda karar kesindir.

Ödeme, İndirim ve Zamanaşımı

Kanununda ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu sürede ödenirse yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler Kanunu m.17/6).

Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için, ilk taksit peşin ödenmek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir; taksit aksarsa kalanın tamamı tahsil edilir (m.17/3). Mahalli idarelerin cezaları kendi bütçelerine gelir kaydedilir ve 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m.17/4).

Soruşturma zamanaşımı dolmuşsa idari para cezası verilemez; süre cezanın miktarına göre üç, dört veya beş yıl, nispi cezalarda sekiz yıldır ve fiilin işlenmesiyle başlar (m.20).

Sık Yapılan Hatalar

En sık hata, belediyeye dilekçe verip bunu itiraz sanmaktır. Belediyeye yapılan yazılı başvuru 15 günlük süreyi durdurmaz; itirazın muhatabı sulh ceza hâkimliğidir.

İkinci hata, indirimli ödeme yapınca itiraz hakkının kaybedildiğini düşünmektir. Kanun bunun aksini açıkça söyler; bir ay içinde yüzde 25 indirimle ödeyip aynı zamanda 15 gün içinde itiraz etmek mümkündür.

Üçüncü hata, tutanağı ve tebliğ belgesini saklamamaktır. Sürenin hesabı, kararın hangi merci tarafından verildiği ve tebligat metninde kanun yolunun doğru gösterilip gösterilmediği bu belgelerden anlaşılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Zabıta cezasına itiraz süresi kaç gün?

Kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç 15 gündür (Kabahatler Kanunu m.27/1).

Zabıta cezasına nereye itiraz edilir?

Kural olarak sulh ceza hâkimliğine dilekçe ile başvurulur; aynı işlemde idari yargıya tabi bir karar da varsa idare mahkemesine gidilir (m.27/8).

Cezayı ödersem itiraz edebilir miyim?

Evet. Ödeme yapılması kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (m.17/6).

Peşin ödeme indirimi ne kadar?

Bir aylık ödeme süresi içinde ödenirse cezadan yüzde 25 indirim yapılır (m.17/6).

İtiraz için avukat zorunlu mu?

Hayır. Başvuru ilgilinin bizzat, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından yapılabilir (m.27/3).

Süreyi kaçırdım, ne yapabilirim?

Mücbir sebep varsa sebebin kalktığı tarihten itibaren 7 gün içinde başvurabilirsiniz; bu başvuru kesinleşmeyi engellemez (m.27/2).

Belediye itiraza cevap verir mi?

Evet. Dilekçenin tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde işlem dosyasıyla birlikte cevap verir (m.28/3).

Sulh ceza kararına itiraz edilebilir mi?

Kanundaki parasal sınırın üzerindeki cezalarda karar tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.29, m.28/10).

Ceza taksitle ödenebilir mi?

Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için ilk taksit peşin olmak üzere bir yılda dört eşit taksit kararı verilebilir (m.17/3).