Araç Satışında Trafik Sigortası

Satışta Poliçe Neden Kendiliğinden Sona Erer?

Zorunlu trafik sigortası aracı değil, aracın işletenini sigortalar. Yönetmelik bunu açıkça düzenler: sigorta sözleşmesi, sözleşmeye taraf olan araç işletenini takip eder; işletenin değiştiği her durumda mevcut sözleşme, değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.11/1). Satıcının ayrıca iptal dilekçesi vermesi gerekmez; sona erme kendiliğinden gerçekleşir.

Kanunda işleten kural olarak araç sahibidir; mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta sicilde kayıtlı alıcı ile uzun süreli kiracı, ariyet alan ve rehin alan da işleten sayılır (2918 sayılı KTK m.3). Tescilli araçların satışı noterde yapılır ve noterde yapılmayan satış ve devirler geçersizdir; satışın bildirimiyle alıcı adına trafik tescili gerçekleşmiş sayılır (KTK m.20/d).

Bu nedenle uygulamada belirleyici tarih noter satış tarihidir. Elden yapılan ve noterde tamamlanmayan satışlarda kayıt satıcı üzerinde kaldığı için hem poliçe hem işleten sorumluluğu bakımından ciddi riskler doğar; bu konuda ikinci el araç satışında sorumluluk yazısına bakabilirsiniz.

Satıcıya Prim İadesi Nasıl Hesaplanır?

Sözleşme işleten değişikliğiyle sona erdiğinde ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.11/1). Yani poliçenin satış tarihinden sonraki kullanılmayan günlerine düşen prim satıcıya geri ödenir.

İade hesabında şirkete kalacak tutarın bir alt sınırı vardır: poliçe ilgili mevzuat çerçevesinde sonlandırıldığında sigorta şirketine tahakkuk eden prim, poliçenin sonlandığı tarihte geçerli aylık brüt asgari ücretin %2'sinden az olamaz (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği geçici m.9/1). Vadesinin sonuna yakın satılan araçlarda iade tutarının küçük çıkması ya da hiç çıkmaması bu kuraldan kaynaklanabilir.

İade kendiliğinden yapılmazsa, noter satış belgesiyle birlikte poliçeyi düzenleyen şirkete veya acenteye yazılı başvurmak yeterlidir. Şirket iadeyi yapmaz ya da eksik yaparsa, şirkete başvurunuzun olumsuz sonuçlandığını veya 15 iş günü içinde yazılı cevap verilmediğini belgeleyerek Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilirsiniz (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/1, 30/13).

Alıcı Trafik Sigortasını Ne Zaman Yaptırmalı?

Alıcı, araç işleteni sıfatını kazandığı tarih itibarıyla trafik sigortası yaptırmak zorundadır (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.9/1). Satıcının poliçesi satış anında sona erdiği için, noterden çıkıp yola çıkan alıcının aracı o andan itibaren sigortasız kalır; bu yüzden yeni poliçenin satışla aynı gün yaptırılması gerekir.

Geç kalmanın iki sonucu vardır. Birincisi prim artışıdır: yükümlülüğün yerine getirilmediği her otuz gün için bir sonraki sözleşmede prim, primin %50'si ile sınırlı olmak üzere %5 ilave edilerek hesaplanır (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.9/1). İkincisi trafikten men'dir: geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir (KTK m.91). Bu yaptırımın ayrıntıları için trafikten men ve araç bağlama yazısına bakılabilir.

Sigortasız geçen dönemde kaza olursa zarar gören, sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurabilir (5684 sayılı Kanun m.14/2-b); Hesabın ilgililere rücu edebileceği de kanunda öngörülmüştür (m.14/7). Bu riski taşımamak için noter randevusundan önce yeni poliçe teklifini hazırlatmak pratik bir çözümdür.

Hasarsızlık Basamağı Satıştan Sonra Kimde Kalır?

Basamak araçla birlikte alıcıya geçmez. Prim indirimi veya tazminat ödemesi nedeniyle yapılan prim artırımı uygulaması işleteni takip eder (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.5/4). Satıcı yeni bir araç aldığında kendi basamağı yeni poliçede dikkate alınır; alıcı ise kendi hasar geçmişine göre değerlendirilir.

Bunun pratik sonucu şudur: yüksek basamaktaki bir satıcı aracını satmakla indirim hakkını kaybetmez; düşük basamaktaki bir alıcı da satıcının iyi geçmişinden yararlanamaz. Alıcının prim teklifi, aracın değil kendisinin hasar kaydına göre şekillenir.

Birden fazla aracı olan işleten için basamak her araç için ayrı tespit edilir (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.5/5). 1 Ocak 2026'dan itibaren gerçek kişi işleten adına düzenlenen poliçelerin prim tespitinde, aynı araç grubunda beş araca kadar kullanım türü özel, beş araçtan sonrası tüzel olarak dikkate alınır (geçici m.11/17).

Satıştan Sonra Kaza Olursa Sorumluluk Kimde?

Noter satışıyla alıcı işleten olur ve motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan işleten sıfatıyla sorumluluk ona geçer (KTK m.3, m.85). Satıcının sona ermiş poliçesi satıştan sonraki kazayı karşılamaz; zarar gören, kaza tarihinde geçerli olan poliçeye, poliçe yoksa bedensel zararlar için Güvence Hesabına yönelir.

Noter, satış ve devir işleminden sonra yeni malik adına bir ay geçerli geçici tescil belgesi düzenler; tescil belgesi bir ay içinde teslim edilemezse yeni malike bu nedenle sorumluluk yüklenemez (KTK m.20/d). Geçici belge, alıcının sigorta yaptırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Kasko ise trafik sigortasından ayrı, isteğe bağlı bir sözleşmedir; satışta kaskonun akıbeti ve prim iadesi poliçenin genel ve özel şartlarına göre belirlenir. Satıştan önce kasko şirketine de bildirimde bulunmak, gereksiz prim kaybını ve sonradan doğabilecek tartışmaları önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç satılınca trafik sigortasını iptal ettirmem gerekir mi?

Hayır; sözleşme işletenin değiştiği tarihte kendiliğinden sona erer (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.11/1). İade yapılmamışsa noter satış belgesiyle şirkete başvurmanız yeterlidir.

Trafik sigortası alıcıya devredilebilir mi?

Hayır; poliçe işleteni takip ettiği için satışla sona erer ve alıcı kendi adına yeni poliçe yaptırır (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.11/1, m.9/1).

Satıştan sonra prim iadesi nasıl hesaplanır?

Kalan günler için gün esasına göre hesaplanır (m.11/1); ancak şirkete kalan prim, aylık brüt asgari ücretin %2'sinden az olamaz (geçici m.9/1).

Alıcı trafik sigortasını kaç gün içinde yaptırmalı?

Ek süre yoktur; işleten sıfatını kazandığı tarih itibarıyla yaptırmalıdır (m.9/1). Geciken her 30 gün için sonraki primde %5, en fazla %50 artış uygulanır.

Satıştan sonra sigortasız araç kaza yaparsa ne olur?

Zarar görenin bedensel zararları Güvence Hesabından karşılanabilir (5684 sayılı Kanun m.14/2-b); sigortasız araç ayrıca trafikten men edilir (KTK m.91).

Aracımı satınca hasarsızlık indirimim kaybolur mu?

Hayır; indirim ve artırım işleteni takip eder (Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği m.5/4). Yeni aldığınız aracın poliçesinde basamağınız korunur.