Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin İcrası

Anlaşma belgesi nasıl düzenlenir?

Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir. Anlaşma belgesi düzenlenmesi hâlinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Belgenin içeriği, edimin konusu, tutarı, ödeme zamanı ve yeri bakımından tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta olmalıdır.

Belirsiz ifadeler icra aşamasında sorun çıkarır. İcra müdürlüğünün yorum yapmadan uygulayabileceği netlikte bir metin kurulmalı, taraf ve alacak kalemleri ayrı ayrı gösterilmelidir.

İcra edilebilirlik şerhi nereden alınır?

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa gidilmişse şerh, davanın görüldüğü mahkemeden istenir.

İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi çekişmesiz yargı işidir ve inceleme dosya üzerinden yapılır. Arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda ise inceleme duruşmalı olarak yapılır.

Mahkemenin inceleme kapsamı

Mahkemenin incelemesi sınırlıdır. Denetim, anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlı tutulmuştur. Mahkeme anlaşmanın esasını, tarafların iradesini veya bedelin uygunluğunu denetlemez.

Anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi için mahkemeye yapılacak başvuru ile bunun üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna gidilmesi hâlinde maktu harç alınır. Taraflar anlaşma belgesini şerh almadan başka bir resmî işlemde kullanmak isterse damga vergisi de maktu olarak alınır.

Şerh aranmayan hâller

Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı hâller dışında, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.

Ticari uyuşmazlıklar bakımından ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzalaması yeterlidir. Bu durumda belge doğrudan ilamlı icraya konulabilir; ayrıca mahkemeye başvurulmasına gerek kalmaz.

Taşınmaza ilişkin anlaşmalarda özel usul

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda düzenlenen anlaşma belgeleri bakımından icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Taşınmazla ilgili belgelerde şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.

Mahkeme bu incelemede anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliği yanında, taşınmazla ilgili olarak kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esaslara uyulup uyulmadığını da denetler; kurumlardan bilgi ve belge isteyebilir, gerektiğinde duruşma açabilir.

Taşınmazın devrine veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşma belgesinin taraflarından biri, şerh verilmesinden sonra tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir; bu hâlde resmî senet düzenlenmeksizin tescil talebi yerine getirilir.

Anlaşmaya rağmen dava açılabilir mi?

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Bu hüküm anlaşmanın kesinliğini güvence altına alır ve aynı uyuşmazlığın yeniden yargı önüne getirilmesini engeller.

Anlaşma dışında kalan talepler bakımından dava yolu açıktır. Bu nedenle anlaşma belgesinde hangi taleplerin kapsandığı, hangilerinin saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde saklı tutulmak istenen alacaklar da kapsanmış sayılabilir.

İlam niteliğindeki anlaşma belgesine dayalı takibe karşı borçlunun itiraz imkânı sınırlıdır. Borçlu ancak ödeme, zamanaşımı veya ifa gibi ilamlı icraya özgü itirazları ileri sürebilir; anlaşmanın esasını tartışamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşma belgesi doğrudan icraya konabilir mi?

Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge kural olarak şerh aranmadan ilam niteliğindedir ve doğrudan ilamlı icraya konulabilir. Kanunun şerhi zorunlu kıldığı hâllerde ise önce sulh hukuk mahkemesinden şerh alınmalıdır.

İcra edilebilirlik şerhi için hangi mahkemeye başvurulur?

Dava açılmadan önceki arabuluculukta arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesine; dava sırasındaki arabuluculukta davanın görüldüğü mahkemeye başvurulur. Taşınmaza ilişkin anlaşmalarda taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi yetkilidir.

Şerh başvurusunda ne kadar harç ödenir?

Şerh başvurusu ile bu karara karşı istinaf başvurusunda maktu harç alınır. Nispi harç ödenmez. Belge şerh alınmadan başka bir resmî işlemde kullanılmak istenirse damga vergisi de maktu olarak uygulanır.

Mahkeme anlaşmanın içeriğini denetler mi?

İnceleme, anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır. Taşınmaza ilişkin anlaşmalarda ayrıca kanunlardaki sınırlama, usul ve esaslara uygunluk da denetlenir.

Anlaşma sonrası aynı konuda dava açılabilir mi?

Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Anlaşma kapsamı dışında bırakılan talepler için dava yolu açık kalır; bu nedenle belgede kapsamın açıkça belirtilmesi gerekir.