Anne Karnındaki Çocuğun Mirası

Cenin Hangi Şartla Mirasçı Olur?

Kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar; ancak çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder (TMK m.28). Miras hukukunda bu kural ayrıca tekrarlanmıştır: cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur, ölü doğan çocuk ise mirasçı olamaz (TMK m.582).

Mirasçı olabilmek için kural olarak mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak gerekir (TMK m.580/1). Cenin bu kuralın kanunda öngörülmüş istisnasıdır: ölüm anında henüz doğmamış olsa da ana rahminde bulunuyor ve sonradan sağ doğuyorsa mirasçı sayılır.

Çocuk sağ doğduktan kısa süre sonra ölse bile mirasçılığı kazanılmıştır. Mirasın açıldığı anda mirasçı olan kişi sonradan ölürse onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır (TMK m.580/2); bu durumda bebeğin payı, bu kez bebeğin yasal mirasçılarına geçer.

Babası Doğumdan Önce Ölen Çocuğun Payı Nasıl Hesaplanır?

Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçı olur (TMK m.495). Doğacak çocuk da sağ doğarsa kardeşleriyle eşit pay alır. Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır (TMK m.499/1).

Örnek: Kemal öldüğünde eşi Zeynep hamiledir ve çiftin bir çocuğu daha vardır. Bebek sağ doğarsa Zeynep dörtte bir, iki çocuk ise kalan dörtte üçü eşit olarak, yani sekizde üçer alır. Bebek ölü doğarsa mirasçı olamayacağından Zeynep dörtte bir, tek çocuk ise dörtte üç pay alır.

Doğumdan önce düzenlenen bir mirasçılık belgesinde cenin gösterilmezse belge eksik kalır. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebildiğinden (TMK m.598/3) sonradan düzeltme gerekebilir; bu yüzden gebelik durumu belge talebinde açıkça bildirilmelidir. Belgenin alınma yolları mirasçılık belgesi yazısında anlatılmıştır.

Miras Paylaşımı Neden Ertelenir?

Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir (TMK m.643/1). Bebeğin sağ doğup doğmayacağı ve kaç çocuk doğacağı belli olmadan payları kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Erteleme süresince mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640/2). Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3).

Vesayet makamı, bir terekede mirasçılık hakları henüz belli değilse veya ceninin menfaatleri gerekli kılarsa yönetim kayyımı atar (TMK m.427/3). Tereke mallarının satılması, kiraya verilmesi veya bir işletmenin yönetimi gündemdeyse ceninin haklarını korumak için bu yola başvurulabilir. Konu terekeye temsilci atanması yazısında ele alınmıştır.

Muhtaç Anne Terekeden Ne İsteyebilir?

Ana muhtaç ise doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir (TMK m.643/2). Kanun bu hakkı annenin kendisinin mirasçı olmasına bağlamamıştır; hak, doğacak çocuğun mirasçılığıyla bağlantılı olarak tanınmıştır. Talepte gebeliği ve muhtaçlığı gösteren sağlık raporları ile gelir belgeleri sunulmalıdır.

Sosyal güvenlik bakımından da doğmamış çocuk korunur: sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, ölüm aylığından kanundaki esaslara göre yararlanır (5510 sayılı Kanun m.34). Ölüm aylığı miras payından ayrı bir haktır ve hak sahipliği koşullarına göre bağlanır.

Doğumdan sonra çocuğun payı, velayet hakkına sahip ebeveyn tarafından yönetilir; ana ve baba velayet devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdür (TMK m.352). Sağ kalan ebeveyn ile çocuk arasında bir işte menfaat çatışması doğarsa vesayet makamı temsil kayyımı atar (TMK m.426).

Anne ile Baba Evli Değilse Ne Olur?

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (TMK m.285/1). Evlilik ölümle sona erdiğinden, babası doğumdan önce ölen evlilik içi çocuk bakımından soybağı bu karineyle kendiliğinden kurulur.

Ana ve baba evli değilse soybağı ancak tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur; bu yolla soybağı kurulan çocuk baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Baba ölmüşse babalık davası onun mirasçılarına karşı açılır (TMK m.301/2). Dava çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer (TMK m.303/1). Çocuğun dava hakkı için öngörülen süre ise Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.

Soybağının tespiti için herkes, sağlık yönünden tehlike oluşturmamak şartıyla kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır (HMK m.292). Babalık hükmü kurulduktan sonra eksik düzenlenmiş mirasçılık belgesinin iptali ve terekeden payın istenmesi gündeme gelir; dava için babalık davası yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Babası doğmadan ölen çocuk babasına mirasçı olur mu?

Evet; sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur (TMK m.582/1).

Bebek ölü doğarsa payı ne olur?

Ölü doğan çocuk mirasçı olamaz ve paylar diğer mirasçılar arasında belirlenir (TMK m.582/2).

Bebek doğduktan kısa süre sonra ölürse ne olur?

Sağ doğduğu için mirasçı olmuştur ve payı kendi mirasçılarına geçer (TMK m.580/2).

Hamilelik sürerken miras paylaşılabilir mi?

Hayır; mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir (TMK m.643/1).

Hamile anne terekeden geçim gideri isteyebilir mi?

Muhtaçsa doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir (TMK m.643/2).

Babanın ölümünden sonra doğan çocuğa ölüm aylığı bağlanır mı?

Evet; sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları ölüm aylığından kanundaki esaslara göre yararlanır (5510 sayılı Kanun m.34).

Evli olmayan baba ölmüşse babalık davası açılabilir mi?

Evet; dava babanın mirasçılarına karşı açılır ve doğumdan önce de açılabilir (TMK m.301/2, m.303/1).