Ankara'da Arabuluculuk

Arabuluculuk Nedir, Ne Zaman Zorunludur?

Arabuluculuk, tarafların bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığı kendi iradeleriyle çözdüğü yöntemdir. Bazı uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır: bu adım atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Dayanak, 6325 sayılı Kanun m.18/A'dır (Ek: 6/12/2018-7155/23).

Arabulucu hakem veya hâkim değildir; karar vermez, taraflara çözüm dayatamaz. Görevi, tarafların menfaatlerini görünür kılmak ve müzakereyi yönetmektir. Anlaşma sağlanamazsa taraflar dava yoluna gider ve arabuluculukta söylenenler davada delil olarak kullanılamaz.

Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamındaki Uyuşmazlıklar

Aşağıdaki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur:

• İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri
• Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri
• Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç)
• Taşınır ve taşınmazın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar
• Kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar
• Komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar

Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.

Süreç ve Süreler

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosuna yapılır; büro dosyayı sicilden bir arabulucuya görevlendirir. Arabulucu tarafları davet eder, oturumları yürütür ve süreci son tutanakla kapatır.

Süreç sonunda düzenlenen son tutanak, davanın açılabilmesi için dava dilekçesine eklenmesi gereken belgedir. Anlaşma sağlanırsa, üzerinde anlaşılan hususlarda dava açılamaz (6325 s.K. m.18/5). Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.

Süreler uyuşmazlık türüne göre değişir ve zorunlu hâllerde uzatılabilir. Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı işlemez ve hak düşürücü süreler durur.

Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Ücret, Adalet Bakanlığınca her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir. İki temel ihtimal vardır: anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret taraflarca eşit ödenir; dava şartı arabuluculukta bu tutar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanabilir. Anlaşma sağlanırsa ücret, üzerinde anlaşılan tutar üzerinden nispi olarak hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit paylaşılır.

Güncel tarife oranları yıl içinde değişebildiğinden, somut dosyada ücret hesabı başvuru anındaki tarifeye göre yapılır.

Arabuluculuk mu, Dava mı?

Dava şartı kapsamı dışındaki uyuşmazlıklarda da arabuluculuk tercih edilebilir. Ticari ilişkinin sürdürülmesi istendiğinde, uyuşmazlık gizli kalması gereken bilgiler içerdiğinde ya da hızlı sonuç gerektiğinde arabuluculuk davadan üstündür.

Buna karşılık karşı taraf müzakereye kapalıysa, alacak inkâr ediliyorsa veya ihtiyati tedbir gibi acil koruma gerekiyorsa dava yolu daha uygundur. Bu değerlendirme dosya bazında yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?

Dava şartı kapsamındaki bir uyuşmazlıkta arabulucuya başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu durumda hem harç hem zaman kaybı doğar; ayrıca yeniden süreç işletmeniz gerekir.

Arabuluculuk görüşmesinde söylediklerim davada aleyhime kullanılır mı?

Hayır. Arabuluculuk sürecindeki beyanlar ve sunulan belgeler, anlaşma sağlanamaması hâlinde açılacak davada delil olarak kullanılamaz. Bu gizlilik kuralı sürecin işleyebilmesi için öngörülmüştür.

Anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi icra edilebilir mi?

Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 s.K. m.18). Diğer hâllerde sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

Aynı avukat hem vekilim hem arabulucu olabilir mi?

Hayır. Arabulucu tarafsız olmak zorundadır; bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliğini yapan kişi o uyuşmazlıkta arabulucu olarak görev alamaz. İki sıfat aynı dosyada birleşemez.