6100 sayılı HMK m. 107'de düzenlenen belirsiz alacak davası, 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; değişiklik 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra belirsiz alacak davası açılamaz. Miktarı baştan bilinemeyen alacaklar için yol, m. 109'a eklenen dördüncü fıkra kapsamında kısmi dava açmak ve talebi aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırmaktır.
Belirsiz alacak davası, 2011'den bu yana HMK m. 107'de düzenlenen ve alacağın miktarı dava açılırken tam ve kesin olarak belirlenemediğinde, hukuki ilişki ve asgari bir tutar gösterilerek açılabilen bir dava türüydü. Miktar yargılama sırasında belirlendiğinde davacı talebini artırabiliyordu. Maddenin başlığı 2020 yılında 7251 sayılı Kanunla "Belirsiz alacak davası" olarak değiştirilmişti.
Uygulamada en çok tartışılan nokta, alacağın gerçekten belirsiz olup olmadığıydı. Davacının kendi kayıtlarından veya elindeki belgelerden hesaplanabilen alacakların belirsiz sayılmaması, davanın belirsiz alacak mı kısmi dava mı olduğu tartışmasını ve buna bağlı usulden ret riskini sürekli gündemde tuttu.
7589 sayılı Kanunla bu kurum kaldırılmış; aynı ihtiyacı karşılayan, nitelendirme tartışmasına daha az açık bir düzenleme olarak kısmi davada talep artırımı getirilmiştir. Kanunun yürürlük maddesine göre m. 107'yi kaldıran 19 uncu madde yayımı tarihinde, yani 31.07.2026'da yürürlüğe girmiştir.
HMK m. 109'a eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Fıkra, 7589 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle eklenmiş ve 31.07.2026'da yürürlüğe girmiştir.
Kritik güvence şudur: bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Böylece kısmi davanın klasik zayıflığı olan, artırılan bölüm için zamanaşımı riski kanunla giderilmiştir. Artırılmayıp ayrı bir davaya bırakılan kısım için ise bu koruma öngörülmemiştir.
Yeni düzenleme, belirsiz alacak davasından farklı olarak alacağın belirsiz olduğunun ispatını aramaz; yeter ki talep konusu bölünebilir olsun ve alacağın bir kısmı dava edilmiş bulunsun.
Islah, HMK m. 176-182 arasında düzenlenen, aynı davada bir kez kullanılabilen genel bir usul kurumudur ve tüm usul işlemlerini kapsar. 7589 sayılı Kanun ıslah hükümlerinde değişiklik yapmamıştır.
Yeni talep artırımı ise yalnız kısmi davada alacak miktarına ilişkindir, bir defaya mahsustur ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir. Islahla yapılan artırımlarda artırılan kısım için m. 109/4'teki gibi bir zamanaşımı güvencesi bulunmaz. İki imkân birbirinin yerine geçmez; strateji kurulurken ikisi birlikte değerlendirilmelidir.
Eski rejimde belirsiz alacak davasında dava değeri başlangıçta geçici olarak gösterilir, harç bu değer üzerinden yatırılır ve miktar belirlendiğinde eksik harç tamamlanırdı. Yeni rejimde benzer sonuç kısmi dava ile sağlanır: harç dava edilen kısım üzerinden ödenir, artırım aşamasında tamamlanır.
Belirsiz alacak davasında aranan "alacağın belirsizliği" şartı yeni düzenlemede yer almaz. Bu nedenle 31.07.2026 sonrasında açılan davalarda, alacağın davacının kayıtlarından hesaplanabilir olup olmadığı tartışması talep artırımının önünde bir engel oluşturmaz; belirleyici olan alacağın bölünebilir olması ve bir kısmının dava edilmiş bulunmasıdır.
7589 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin onuncu fıkrasına göre yürürlükten kaldırılan m. 107, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam olunur. Buna göre 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları, m. 107 hükümlerine göre görülmeye devam eder.
Geçiş hükmü kısa bir düzenlemedir; bu davalarda talep artırımının nasıl yapılacağı, m. 109/4'ün bu dosyalarda da uygulanıp uygulanamayacağı ve dava türü tartışmalarının nasıl çözüleceği gibi ayrıntılar henüz yargı kararlarıyla netleşmemiştir. Bu nedenle derdest dosyalarda uygulamanın izlenmesi ve talep artırımı öncesinde dosyanın durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Derdest belirsiz alacak davalarında, davanın gerçekten belirsiz alacak niteliği taşıyıp taşımadığı tartışması eski hükmün uygulanmaya devam etmesi nedeniyle güncelliğini korur.
Karşı tarafın kayıtlarına dayalı hesaplamalarda, kayıtların dosyaya getirtilmesi için usulüne uygun talepte bulunulması önemini korumaktadır.
31.07.2026 sonrasında miktarı tam bilinmeyen bir alacak için belirsiz alacak davası açılamaz. Dava kısmi dava olarak açılmalı, miktar bilirkişi incelemesiyle netleştiğinde talep m. 109/4 uyarınca bir kez artırılmalıdır; artırılan kısım bakımından zamanaşımı riski yeni fıkra ile karşılanmıştır.
Talep artırım hakkının bir defaya mahsus olduğu unutulmamalı; artırım, bilirkişi raporuna yapılan itirazlar değerlendirilip nihai tutar belirlendikten sonra ve tahkikat sona ermeden yapılmalıdır.
Talep artırım dilekçesinde yeni toplam tutar, dayanağı ve tamamlanacak harç açıkça gösterilmelidir. Faiz talebinin başlangıç tarihi de hem baştaki hem artırılan kısım için ayrıca belirtilmelidir.
Dava dilekçesinde talep edilen kısmın alacağın hangi kalemlerine ilişkin olduğu ve kalan kısmın saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır; böylece artırımın hangi alacağa yönelik olduğu tartışma yaratmaz.
Dava dilekçesinde artık "belirsiz alacak davası" nitelendirmesi yapılmamalı; dava kısmi dava olarak açılıp fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır.
Zamanaşımı savunmasına karşı m. 109/4 doğrudan dayanak oluşturur; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.
Harç yönünden başlangıçta dava edilen kısım üzerinden harç ödenir, artırım aşamasında eksik harç tamamlanır. 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise geçiş hükmü uyarınca m. 107 uygulanmaya devam eder.
Evet; HMK m. 107, 7589 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle 31.07.2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra belirsiz alacak davası açılamaz.
HMK m. 109'a eklenen dördüncü fıkrayla kısmi davada talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir.
m. 109/4'e göre zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Artırılmayıp ayrı bir davaya bırakılan kısım için bu koruma yoktur.
7589 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesine göre m. 107, yürürlükten kaldırıldığı tarihten önce açılmış davalar bakımından uygulanmaya devam eder. Bu geçiş hükmünün uygulamadaki ayrıntıları henüz yargı kararlarıyla netleşmemiştir.
Miktarı baştan bilinemeyen alacaklarda dava kısmi dava olarak açılır; miktar bilirkişi incelemesiyle netleştiğinde talep, m. 109/4 uyarınca aynı davada bir kez artırılır.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.