Döviz cinsinden bir alacak icra takibine konu edilebilir; ancak takip talebinde alacağın Türk parası karşılığı ile hangi tarihteki kur üzerinden istendiği gösterilmelidir (İİK m.58/3). Borçluya gönderilen ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edilebilir (İİK m.62).
Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı gösterilir; alacak yabancı para ise ayrıca alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi yazılır (İİK m.58/3). Bu kayıt eksik olursa icra müdürü talebi kanuni şartları taşımıyor sayabilir.
Uygulamada takip talebine hem döviz miktarı (örneğin belirli bir tutar avro) hem de takip tarihindeki kura göre hesaplanan Türk lirası karşılığı yazılır. Türk lirası karşılığı, harç ve masrafların hesaplanması ile takibin değerinin belirlenmesi bakımından önem taşır.
Talepte ayrıca alacaklı ve borçlunun kimlik ve adres bilgileri, alacağın dayandığı senet veya borcun sebebi ile seçilen takip yolu gösterilir. Belgeye dayanan takipte belgenin aslı veya onaylı örneği borçlu sayısından bir fazla olarak icra dairesine verilir (İİK m.58).
Yabancı para borcu vadesinde ödenmezse alacaklı, alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk parasıyla ödenmesini isteyebilir (TBK m.99/3). Bu seçim hakkı alacaklıya aittir.
Kur farkı riskinin kime ait olacağını bu seçim belirler. Döviz kuru vadeden sonra yükselmişse alacaklı için fiilî ödeme günü kuru veya aynen ödeme talebi genellikle daha elverişlidir; kur düşmüşse vade tarihi kuru tercih edilebilir.
Yargıtay uygulamasında, takip talebinde döviz aslı ile ödeme günündeki kur üzerinden tahsil istenmişse, takip tarihindeki kura göre yazılan Türk lirası tutarı yalnız harç ve değer tespiti için bilgi niteliğinde kabul edilmektedir. Talebin açık yazılması sonradan çıkabilecek hesap uyuşmazlıklarını önler.
Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmamışsa yabancı para borcuna, Devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır (3095 sayılı Kanun m.4/a).
Bu oran Türk lirası alacaklarına uygulanan kanuni faizden ve avans faizinden farklıdır. Döviz alacağına Türk lirası faiz oranı uygulanması, alacaklının hem kur artışından hem de yüksek TL faizinden birlikte yararlanması sonucunu doğurabileceği için itiraz konusu olabilir.
Takip talebinde faizin türü, oranı ve işlemeye başladığı gün açıkça gösterilmelidir (İİK m.58/3). Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez (3095 sayılı Kanun m.3).
Sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade yoksa borçlu, yabancı para borcunu ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk parasıyla da ödeyebilir (TBK m.99/2). Aynen ödeme kaydı varsa borç yalnız kararlaştırılan para birimiyle ödenir.
Borç konusu para kural olarak ülke parasıdır (TBK m.99/1). Yabancı para borcu bu kuralın istisnasıdır ve borçluya tanınan Türk parasıyla ödeme imkânı ancak sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kullanılabilir.
Aşırı ifa güçlüğüne ilişkin kurallar yabancı para borçlarında da uygulanır (TBK m.138). Olağanüstü kur hareketleri nedeniyle borçlu uyarlama talep edebilir; ancak bu talep icra takibinde değil, genel mahkemede açılacak davada ileri sürülür.
İcra müdürü takip talebini kanuna uygun bulursa ödeme emri düzenler ve borçluya borcun ve masrafların 7 gün içinde ödenmesi ihtar edilir (İİK m.60). Ödeme emri, takip talebine yazılması gereken kayıtları, dolayısıyla döviz miktarını ve kur tercihini de içerir.
Borçlu itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirir (İİK m.62). Borcun yalnız bir kısmına, örneğin uygulanan kura veya faiz oranına itiraz eden borçlu, itiraz ettiği kısmı ve miktarı açıkça göstermelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.
İtiraz takibi durdurur. Alacaklı bundan sonra itirazın iptali davası veya belgesi uygunsa itirazın kaldırılması yoluna başvurabilir; bu aşamada da döviz tutarı ve kur seçimi aynı şekilde korunmalıdır.
Kur tarihini belirtmemek: Takip talebinde yalnız Türk lirası tutarın yazılması, alacaklıyı takip tarihindeki kura bağlı bırakabilir ve sonraki kur artışından yararlanma imkânını ortadan kaldırabilir. Döviz aslı ve kur tercihi birlikte yazılmalıdır.
Yanlış faiz oranı: Sözleşmede oran yokken döviz alacağına TL avans faizi istemek, kısmi itiraz ve itirazın iptali davasında hesap düzeltmesiyle sonuçlanabilir. Döviz alacağında 3095 sayılı Kanun m.4/a oranı esas alınmalıdır.
Süreyi kaçırmak: Borçlu açısından kur veya faiz itirazı da 7 günlük süreye tabidir (İİK m.62). Süre geçtikten sonra takip kesinleşir ve hesaba itiraz imkânı büyük ölçüde kapanır.
Evet. Takip talebinde alacağın Türk lirası karşılığı ile hangi tarihteki kur üzerinden istendiği gösterilerek yabancı para alacağı takip edilebilir (İİK m.58/3).
Alacaklı, vade tarihi veya fiilî ödeme günündeki kuru ya da aynen ödemeyi seçebilir (TBK m.99/3). Seçim takip talebinde açıkça yazılmalıdır.
Sözleşmede aynen ödeme kaydı yoksa borçlu ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk lirasıyla ödeyebilir (TBK m.99/2).
Sözleşmede daha yüksek oran yoksa Devlet bankalarının o dövizle açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır (3095 sayılı Kanun m.4/a).
İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine bildirilmelidir (İİK m.62).
Evet, kısmi itiraz mümkündür; ancak itiraz edilen kısmın ve miktarın açıkça gösterilmesi gerekir, aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m.62).
Bu durumda borç yalnız kararlaştırılan yabancı parayla ödenir; borçlu Türk lirasıyla ödeme hakkını kullanamaz (TBK m.99/2).
Aşırı ifa güçlüğü hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır (TBK m.138); şartları varsa uyarlama davası açılabilir.
Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez; Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklıdır (3095 sayılı Kanun m.3).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Nafaka alacağının icra takibi ilamlı takip yoluyla yürütülür.
Devamını oku ›MakaleTakip konusu alacağın üçüncü kişiye devredilmesi halinde.
Devamını oku ›MakaleKirada tahliye için icra takibi: kira alacağı ve tahliye.
Devamını oku ›