Otobüs Kazasında Yolcu Hakları

Otobüs Kazasında Kim Sorumludur?

KTK m.85/1 uyarınca motorlu araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında ya da bu teşebbüsün kestiği biletle işletiliyorsa, aracın işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Bu kural otobüs yolcuları için önemlidir: aracın plakası başka bir kişiye kayıtlı olsa bile, biletin üzerinde adı bulunan taşıma firması da sorumludur. Yolcu tazminatın tamamını dilediği sorumludan isteyebilir.

İşleten ve teşebbüs sahibi, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin (muavin gibi) kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85). Belediye veya kamu kurumuna ait otobüslerde de sorumluluk davası adli yargıda görülür (KTK m.110).

Firma Sorumluluktan Kurtulabilir mi?

Sorumluluktan kurtulma çok dar tutulmuştur. KTK m.86/1 uyarınca işleten, kendisinin veya sürücünün kusuru bulunmadığını ve araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini, kazanın mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Yolcunun kusuru ise ancak tazminattan indirim sebebi olabilir: kazanın oluşunda zarar görenin de kusuru ispatlanırsa hâkim durum ve şartlara göre tazminatı indirebilir (KTK m.86/2).

Uygulamada emniyet kemerini takmamak, ayakta ve tutunmadan yolculuk etmek gibi davranışların müterafik kusur olarak ileri sürüldüğü görülür. Bu tür indirimler somut olayın koşullarına ve bilirkişi incelemesine göre değerlendirilir.

Sigortaya Nasıl Başvurulur?

İşletenler, KTK m.85/1’deki sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (KTK m.91). Yolcunun zararı öncelikle bu sigortanın teminat limitleri içinde karşılanır.

Dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru zorunludur. Sigorta şirketi başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamaz veya cevap talebi karşılamazsa yolcu dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir (KTK m.97).

Başvuruya kaza tespit tutanağı, bilet veya yolcu listesi kaydı, sağlık raporları, maluliyet raporu ve gelir belgeleri eklenmelidir. Bilet, yolcunun o araçta bulunduğunu ve taşıyan firmayı göstermesi bakımından en önemli belgedir.

Tedavi Giderleri ve Tazminat Kalemleri

Trafik kazası nedeniyle resmî ve özel sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98). Yolcunun bu giderler için ayrıca ödeme yapması kural olarak gerekmez.

Yolcu; kazanç kaybı, iş göremezlik (maluliyet) tazminatı, bakıcı gideri ve eşya hasarı gibi maddi zararlarını talep edebilir. Ölüm hâlinde yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini gözeterek manevi tazminata hükmedebilir; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlara da manevi tazminat verilebilir (TBK m.56). Manevi tazminat talebi, işleten ve taşıma firmasına yöneltilir; sigorta poliçesinin bu talebi kapsayıp kapsamadığı poliçe şartlarına göre ayrıca incelenmelidir.

Tazminat Davası Ne Zaman ve Nerede Açılır?

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109).

Fiil, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama), bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır. Zamanaşımının işletene karşı kesilmesi sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır.

Dava; sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir (KTK m.110). Şehirlerarası yolculuklarda bu seçimlik yetki, yolcunun kendi şehrine yakın bir mahkeme seçebilmesini sağlayabilir.

Kazadan Sonra Yolcu Ne Yapmalı?

Biletinizi, e-bilet kaydınızı veya ödeme dekontunuzu saklayın; kentiçi toplu taşımada kart kullanım kaydınız da araçta bulunduğunuzu gösterebilir. Kaza yerindeki kolluk tutanağında adınızın yaralı yolcu olarak geçtiğinden emin olun.

Tüm muayene ve tedavi belgelerinin birer örneğini alın; iyileşme tamamlandığında kalıcı iş göremezlik oranının belirlenmesi için rapor alınması gerekecektir. Çalışamadığınız günleri gösteren belgeleri de toplayın.

Sık yapılan hata, firmanın kaza yerinde sunduğu düşük bir ödeme karşılığında geniş kapsamlı ibraname imzalamaktır. İmzalamadan önce belgenin hangi zararları kapsadığını dikkatle okuyun.

Sıkça Sorulan Sorular

Otobüs kazasında tazminatı kim öder?

İşleten ile bilet kesen veya aracı kendi unvanıyla çalıştıran firma müteselsilen sorumludur; zorunlu mali sorumluluk sigortası da limitleri içinde öder (KTK m.85 ve m.91).

Sigortaya başvurmadan dava açılabilir mi?

Hayır, önce sigortaya yazılı başvuru gerekir; 15 gün içinde cevap gelmezse dava veya tahkim yoluna gidilir (KTK m.97).

Otobüs kazasında zamanaşımı kaç yıl?

Maddi zararlar için öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıldır; suç için daha uzun süre varsa o uygulanır (KTK m.109).

Hastane masraflarını kim karşılar?

Sağlık hizmet bedelleri, sosyal güvenceye bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98).

Belediye otobüsü kazasında idare mahkemesine mi gidilir?

Hayır, kamuya ait araçların sebep olduğu zararlarda da davalar adli yargıda görülür (KTK m.110).

Emniyet kemeri takmadığım için tazminatım düşer mi?

Kusurunuz ispatlanırsa hâkim tazminatı indirebilir; sorumluluk tamamen ortadan kalkmaz (KTK m.86/2).

Manevi tazminat isteyebilir miyim?

Evet, bedensel bütünlüğün zedelenmesinde hâkim uygun miktarda manevi tazminata hükmedebilir (TBK m.56).

Davayı kendi şehrimde açabilir miyim?

Sigortacının şubesi veya poliçeyi düzenleyen acente orada bulunuyorsa açabilirsiniz; kaza yeri mahkemesi de yetkilidir (KTK m.110).

Muavinin hatasından da firma sorumlu mu?

Evet, işleten ve teşebbüs sahibi aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85).