Taşınır Teslimi İlamının İcrası

Taşınır Teslimi İlamı Nasıl İcraya Konulur?

Taşınır teslimine dair ilam icra dairesine verildiğinde icra memuru, borçluya bir icra emri tebliğ ederek 7 gün içinde o şeyin teslimini emreder (İİK m.24). Bu yol ilamlı icranın bir türüdür; ödeme emri gönderilmez ve borçlunun itiraz ederek takibi durdurma imkânı yoktur.

İcra emrinde alacaklı ve borçlunun adları ve yerleşim yerleri, hükmü veren mahkeme, hükmolunan şeyin neden ibaret olduğu ile ilamın tarih ve numarası yer alır. Emirde ayrıca, icra mahkemesinden veya kanun yolu merciinden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebri icraya devam olunacağı yazılır.

Uygulamada otomobil, iş makinesi, mobilya, ticari emtia veya belirli bir eşyanın iadesine ilişkin kararlar bu yolla icra edilir. Takip talebinde teslimi istenen malın ilamdaki tarifle uyumlu ve tanımlanabilir şekilde gösterilmesi, sonraki aşamada tartışmayı önler.

Borçlu Malı Teslim Etmezse Ne Olur?

Borçlu 7 günlük emre hiç uymaz veya eksik uyarsa ve hükmolunan taşınır ya da misli elinde bulunursa, mal borçlunun elinden zorla alınarak alacaklıya verilir (İİK m.24/3). Bu aşamada icra dairesi kolluktan yardım isteyebilir.

Misli ifadesi, aynı cins ve nitelikte başka bir malla ifa edilebilen eşyalar için önem taşır. Örneğin belirli miktarda standart ürünün teslimine karar verilmişse, borçlunun elindeki aynı nitelikteki mallar da teslim konusu olabilir.

Malın borçlu dışında bir üçüncü kişinin elinde bulunduğu durumlarda icra memurunun işlemi tartışmalı hâle gelebilir. İlam yalnız taraflarını bağladığından, malı elinde bulunduran üçüncü kişinin hakları ve sonraki başvuru yolları ayrıca değerlendirilmelidir.

Mal Bulunamazsa Değeri Nasıl Tahsil Edilir?

Hükmolunan taşınır borçlunun elinde bulunmazsa ilamda yazılı değeri alınır; borçlu bu değeri de vermezse ayrıca icra emri tebliğine gerek kalmadan haciz yoluyla tahsil edilir (İİK m.24/4). Böylece aynen ifa talebi, kanun gereği paraya dönüşür.

Değer ilamda yazılı değilse veya ihtilaflıysa icra memuru, haczin yapıldığı tarihteki rayice göre değeri takdir eder. Değer, borsa veya ticaret odalarından; bunların olmadığı yerlerde icra memurunun seçeceği bilirkişiden alınacak cevaba göre belirlenir.

Takdir edilen değere karşı ilgililerin icra mahkemesine şikâyet hakkı vardır (İİK m.24). Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde yapılmalıdır (İİK m.16).

Borçlunun Savunma Yolları: İcranın Geri Bırakılması

Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını, ertelendiğini (imhal) veya ifa edildiğini (itfa) ileri sürebilir (İİK m.33). İtfa veya imhal iddiası kanunda sayılan nitelikteki bir belgeyle ispatlanırsa icra geri bırakılır.

İlama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan eşyayı resmî bir mercie depo ettiğini ispat eder ya da eşya kıymetinde teminat gösterirse, icranın geri bırakılması kararı alması için kendisine süre verilir (İİK m.36). Devlet ve adli yardımdan yararlanan kişi teminat göstermek zorunda değildir.

Taşınır teslimine ilişkin hükümler, kişiler hukuku, aile hukuku veya taşınmaz ayni haklarına ilişkin hükümlerden farklı olarak kural olarak kesinleşmeden icraya konulabilir. Bu nedenle kanun yoluna başvuran borçlunun, icrayı durdurmak için teminat mekanizmasını süresinde işletmesi gerekir.

İlamın Zamanaşımı ve İcranın İadesi

İlama dayanan takip, son işlemden itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). İlamın zamanaşımına uğradığı iddiası icra mahkemesince resmî belgelere dayanılarak incelenir (İİK m.33/a).

İlam bölge adliye mahkemesince kaldırılır veya Yargıtayca bozulursa icra işlemleri olduğu yerde durur. Hüküm icra edildikten sonra borçlunun hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilamla anlaşılırsa, ayrıca hükme gerek kalmadan icra tamamen veya kısmen eski hâline iade edilir (İİK m.40).

İade kuralına rağmen üçüncü kişilerin iyi niyetle kazandıkları haklar korunur. Teslim alınan malı üçüncü kişiye devreden alacaklı açısından bu durum, iade yükümlülüğünün aynen değil bedel üzerinden gündeme gelmesine yol açabilir.

Adım Adım Ne Yapmalı

Alacaklı için: İlamı icra dairesine sunun, teslimi istenen malı ilamdaki tarife uygun biçimde gösterin ve malın bulunduğu yeri mümkün olduğunca net bildirin. Mal bulunamazsa değerin tahsili için haciz talebinde bulunun; ilamda değer yoksa takdirin rayice göre yapılmasını isteyin.

Borçlu için: İcra emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük süreyi kaçırmayın. İfa, erteleme veya zamanaşımı savunması varsa belgeleriyle icra mahkemesine başvurun; kanun yoluna gidecekseniz eşyayı depo etme veya teminat gösterme seçeneğini değerlendirin.

Her iki taraf için: Değer takdirine veya icra memurunun diğer işlemlerine karşı şikâyet süresi 7 gündür ve öğrenme tarihinden başlar. Bu süre geçtikten sonra işlemin hukuka aykırılığını ileri sürmek çoğu zaman mümkün olmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Taşınır teslimi icra emrinde süre kaç gündür?

Borçluya malı teslim etmesi için icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün süre verilir (İİK m.24).

Taşınır teslimi ilamına itiraz edilebilir mi?

İlamlı icrada itiraz yolu yoktur. Borçlu, 7 gün içinde icra mahkemesinden zamanaşımı, erteleme veya ifa sebebiyle icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m.33).

Mal borçlunun elinde yoksa ne olur?

İlamda yazılı değeri alınır; borçlu ödemezse ayrıca icra emrine gerek olmadan haciz yoluyla tahsil edilir (İİK m.24).

İlamda malın değeri yazılı değilse nasıl belirlenir?

İcra memuru, haczin yapıldığı tarihteki rayice göre borsa, ticaret odası veya bilirkişiden alınan cevapla değeri takdir eder (İİK m.24).

Değer takdirine nasıl itiraz edilir?

İlgililer icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilir; şikâyet süresi işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gündür (İİK m.16 ve m.24).

Karar kesinleşmeden teslim istenebilir mi?

Taşınır teslimine ilişkin hükümler kural olarak kesinleşme beklenmeden icraya konulabilir; borçlu teminat veya depo ile icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m.36).

İstinafa giden borçlu icrayı nasıl durdurur?

Hükmolunan eşyayı resmî bir mercie depo ettiğini ispat eder veya kıymetinde teminat gösterirse, geri bırakma kararı alması için kendisine süre verilir (İİK m.36).

İlamlı takip ne zaman zamanaşımına uğrar?

İlama dayanan takip, son işlemden itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39).

Karar bozulursa teslim edilen mal geri alınır mı?

Borçlunun borcu olmadığı kesin ilamla anlaşılırsa icra ayrıca hükme gerek olmadan eski hâline iade edilir; üçüncü kişilerin iyi niyetle kazandığı haklar saklıdır (İİK m.40).