Şirkete Ayni Sermaye Konması

Ayni Sermaye Olarak Neler Konulabilir?

TTK m.127, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulabilecek değerleri geniş bir liste hâlinde sayar: para, alacak, kıymetli evrak ve sermaye şirketi payları; fikri mülkiyet hakları; taşınır ve taşınmazlar; bunların kullanma ve faydalanma hakları; ticari işletmeler; devredilebilir elektronik ortamlar, alan adları ve işaretler; maden ruhsatnameleri ve devredilebilen, nakden değerlendirilebilen her türlü değer.

Sermaye şirketleri için ise daha dar bir kural uygulanır. TTK m.342/1 uyarınca anonim şirkete; üzerinde sınırlı ayni hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devredilebilen, fikri mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dahil malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir.

Limited şirketler için TTK m.581 aynı ölçütü tekrarlar ve sanal ortamlar ile adları da açıkça sayar. Ayrıca limited şirkette ayni sermaye ve ayın devralmaları hakkında anonim şirket hükümleri uygulanır (TTK m.578).

Hangi Değerler Sermaye Olarak Konulamaz?

TTK m.342/1’in ikinci cümlesi açıktır: hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar anonim şirkette sermaye olamaz. Limited şirket için de aynı yasak TTK m.581’de yer alır.

Bu nedenle kişisel emek ve ticari itibar, TTK m.127’de genel olarak sayılsa da ancak şahıs şirketlerinde sermaye olarak konulabilir. Sermaye şirketinde “know-how getiren ortak” ya da “müşteri portföyü getiren ortak” pay karşılığını bu değerlere dayandıramaz.

Üzerinde ipotek, rehin, haciz veya ihtiyati tedbir bulunan taşınmaz ve araçlar da ayni sermaye olarak konulamaz. Uygulamada kuruluştan önce bu yüklerin kaldırılması ve tapu veya trafik kaydının temiz olduğunun belgelenmesi gerekir.

Ayni Sermayeye Değer Kim Biçer?

TTK m.343 uyarınca konulan ayni sermayeye ve kuruluş sırasında devralınacak işletme ve ayınlara, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişiler değer biçer. Kurucuların kendi seçtikleri bir ekspertiz raporu bu işlevi görmez.

Değerleme raporunda uygulanan yöntemin somut olay bakımından en adil ve uygun seçim olduğu, sermaye olarak konulan alacakların gerçekliği ve tahsil edilebilirliği ile her ayni varlık karşılığında verilecek pay miktarı gerekçeli olarak açıklanır.

Rapora kurucular ve menfaat sahipleri itiraz edebilir; mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir. Sermaye olarak konulan ayınlara bilirkişinin biçtiği değerler ilgililerce kabul edilmiş sayılır (TTK m.131/1).

Ayni Sermaye Nasıl Tescil ve Şerh Edilir?

TTK m.128/2 uyarınca esas sözleşmede bilirkişinin belirlediği değerlerle yer alan taşınmazlar tapuya şerh verildiğinde, fikri mülkiyet hakları ve diğer değerler özel sicillerine kaydedildiğinde, taşınırlar ise güvenilir bir kişiye tevdi edildiğinde ayni sermaye kabul olunur. Özel sicile yapılan kayıt iyiniyeti ortadan kaldırır.

Taşınmaz mülkiyetinin sermaye olarak konulması borcunu içeren şirket sözleşmesi hükümleri resmî şekil aranmaksızın geçerlidir (TTK m.128/3). Ancak şirketin taşınmaz üzerinde tasarruf edebilmesi için tapu siciline tescil gerekir (TTK m.128/5).

Tapu siciline tescil istemi ve diğer sicillere yapılacak bildirimler ticaret sicili müdürü tarafından resen ve hemen yapılır (TTK m.128/6). Esas sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, sermaye olarak konan ayınların mülkiyeti şirkete geçmiş olur (TTK m.131/2).

Değerleme Hatalı Yapılırsa Kim Sorumlu Olur?

TTK m.551 uyarınca ayni sermayenin veya devralınacak işletme ve ayınların değerlemesinde emsaline oranla yüksek fiyat biçenler, aynın niteliğini veya durumunu farklı gösterenler ya da başka şekilde yolsuzluk yapanlar bundan doğan zarardan sorumludur.

Kurucular ve ortak da sermaye koyma borcundan şirkete karşı sorumludur. Şirket, her ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmesini isteyebilir, dava edebilir ve gecikme nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep edebilir; tazminat istemi için ihtar şarttır (TTK m.128/7).

Kuruluştan sonraki iki yıl içinde bir işletme veya aynın sermayenin onda birini aşan bir bedelle devralınması da genel kurul onayı ve tescil olmadıkça geçersizdir (TTK m.356). Bu kural, ayni sermaye denetiminin kuruluştan sonra dolanılmasını önlemeyi amaçlar.

Ayni Sermaye ile Şirket Kurarken Adım Adım

İlk olarak konulacak varlığın tapu, trafik veya marka sicil kaydını kontrol edin; üzerinde ipotek, rehin, haciz veya tedbir varsa kuruluştan önce kaldırılmalıdır (TTK m.342).

Ardından şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bilirkişi atanmasını talep edin. Rapor gelince her varlık karşılığında verilecek pay miktarının esas sözleşmeye doğru yansıtıldığını kontrol edin; itiraz edilecekse süreci bu aşamada yürütün.

Esas sözleşmede ayni sermayenin konusu, bilirkişi değeri ve karşılığında verilecek paylar açıkça yazılmalıdır. Tescilden sonra tapu ve diğer sicillerdeki devir işlemlerinin ticaret sicili müdürlüğünce bildirilip bildirilmediğini takip edin (TTK m.128/6).

Sıkça Sorulan Sorular

Şirkete araç veya taşınmaz sermaye olarak konulabilir mi?

Evet. Üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir yoksa ve devredilebiliyorsa ayni sermaye olarak konulabilir (TTK m.342).

Emeğimi veya müşteri portföyümü sermaye olarak koyabilir miyim?

Anonim ve limited şirkette hayır; kişisel emek ve ticari itibar sermaye olamaz (TTK m.342 ve m.581).

İpotekli ev şirkete sermaye olarak konulabilir mi?

Hayır. Üzerinde sınırlı ayni hak bulunan malvarlığı ayni sermaye olarak konulamaz (TTK m.342).

Ayni sermayeye kim değer biçer?

Şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişiler değer biçer (TTK m.343).

Bilirkişi raporuna itiraz edilebilir mi?

Kurucular ve menfaat sahipleri itiraz edebilir; mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir (TTK m.343).

Marka veya alan adı sermaye olarak konulabilir mi?

Evet. Fikri mülkiyet hakları ve sanal ortamlar da ayni sermaye olarak konulabilir (TTK m.342 ve m.581).

Taşınmazın sermaye olarak konulması için noterde resmi senet gerekir mi?

Hayır. Şirket sözleşmesindeki bu hükümler resmî şekil aranmaksızın geçerlidir; ancak tasarruf için tapuya tescil gerekir (TTK m.128/3-5).

Ayni sermayenin mülkiyeti ne zaman şirkete geçer?

Esas sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa mülkiyet şirkete aittir; taşınmazlarda tasarruf için tapu tescili gerekir (TTK m.128 ve m.131).

Değerleme şişirilirse kim sorumlu olur?

Emsaline göre yüksek fiyat biçenler veya aynın niteliğini farklı gösterenler doğan zarardan sorumludur (TTK m.551).