6306 sayılı Kanun m. 3'e göre riskli yapı tespitlerine karşı malikler veya kanuni temsilcileri on beş gün içinde itiraz edebilir; itirazlar, üniversitelerce görevlendirilen dört öğretim üyesi ile Bakanlıkta görevli üç kişiden oluşan yedi kişilik teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır.
Riskli yapıların tespiti, masrafları kendilerine ait olmak üzere öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara yaptırılır; sonuç ilgili idareye bildirilir.
İdare, tespiti resen yapabileceği gibi süre vererek maliklerden de isteyebilir; verilen sürede tespit yaptırılmazsa idare tespiti kendisi yapar veya yaptırır. Tespitin engellenmesi hâlinde mülki amirin yazılı izniyle kolluk eşliğinde resen tespit mümkündür.
Tespit talebinde yapı ruhsatı, tapu kaydı ve kimlik belgeleri aranır; rapor, yapının taşıyıcı sistem performansını mevcut düzenlemelere göre değerlendirir.
Riskli yapılar, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde tapu müdürlüğüne bildirilir ve tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir.
Tespite ilişkin tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir; tespit işlemi, muhtarlıktaki ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır.
Malikler veya kanuni temsilcileri, riskli yapı tespitine karşı on beş gün içinde itiraz edebilir. İtirazlar; üniversitelerin ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört üye ile Bakanlıkta/Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan teknik heyetlerce incelenir.
İtiraz, tespit raporundaki teknik hatalara dayandırılmalıdır: taşıyıcı sistem verilerinin eksik alınması, karot ve donatı tespitlerinin yetersizliği, hesap yönteminin hatalı uygulanması itirazın tipik gerekçeleridir.
Teknik heyetin itirazı reddetmesiyle riskli yapı tespiti kesinleşir; bu işleme karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. İYUK m. 7'deki genel dava süresi burada da geçerlidir.
Dava, yıkım sürecini kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç zararların önlenmesi için yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
Kesinleşen tespit, yapının kentsel dönüşüm sürecine girmesi sonucunu doğurur: maliklere yıkım için süre verilir ve süreç, anlaşma veya idarece yürütülen uygulamalarla devam eder.
Tapudaki riskli yapı belirtmesi, taşınmazın satışına engel değildir; ancak alıcılar yönünden önemli bir bilgilendirme işlevi görür.
Sürecin her aşamasındaki işlemler ayrı ayrı dava konusu edilebilir; ancak sürelerin kısalığı nedeniyle her tebligatın tarihinin belgelenmesi kritik önemdedir.
Riskli yapı tespiti yapan lisanslı kuruluşlar denetime tabidir: verileri eksik veya yanlış alarak riskli yapıyı risksiz ya da risksiz yapıyı riskli gösteren kuruluşlara idari para cezası uygulanır; ağır ihlallerde lisans iptal edilir.
Yapıda teknik inceleme yapılmadan rapor hazırlanması da yaptırıma bağlanmıştır; bu güvenceler, tespitin gerçeği yansıtmasını sağlamaya yöneliktir.
Maliklerin, tespit raporunun bir örneğini isteyip taşıyıcı sistem verilerini kendi seçecekleri bir uzmana kontrol ettirmesi, itiraz süresi içinde en etkili hazırlıktır.
Tebliğden itibaren 15 gündür; muhtarlıktaki ilanın son günü tebliğ yerine geçer.
Dört üniversite öğretim üyesi ile Bakanlıkta/Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan yedi kişilik teknik heyet inceler ve karara bağlar.
Kesinleşen tespite karşı idari yargıda iptal davası açılır; yıkımın durması için yürütmenin durdurulması istenmelidir.
Öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri, lisanslı kurum ve kuruluşlara yaptırır; idare resen de tespit yapabilir.
Evet; tespit, en geç on iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine riskli yapı belirtmesi olarak işlenir.
Tapu, imar ve kamulaştırma uyuşmazlıklarında hukuki destek için bize ulaşın.