Resmî Nikâhsız Birliktelikte Haklar

Nikâhsız Birlikteliğin Hukuki Statüsü

Evlenme, evlendirme memurunun taraflara evlenmek isteyip istemediklerini sorması ve tarafların olumlu sözlü cevap vermesiyle oluşur (TMK m.142). Bu usul dışında kurulan birliktelik kanunen evlilik sayılmaz.

Aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir (TMK m.143). Yalnız imam nikâhıyla yaşayan çiftler bu nedenle resmî nikâhsız birliktelik içindedir.

Türk hukukunda birlikte yaşamayı ayrıca düzenleyen genel bir kanun bulunmamaktadır. Evliliğe bağlı nafaka, mal rejimi ve eşin mirasçılığı gibi kurumlar bu birlikteliklere doğrudan uygulanmaz; hakların her biri ayrı hukuki temellere dayandırılmak zorundadır.

Nikâhsız Partner Mirasçı Olur mu?

Sağ kalan eşin yasal miras payı, altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana baba zümresiyle birlikte yarısı olarak belirlenmiştir (TMK m.499). Bu pay yalnız resmî evlilikteki eşe tanınır.

Nikâhsız partner yasal mirasçı değildir. Ona mal bırakılmak isteniyorsa vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar kullanılmalı ve saklı paylı mirasçıların hakları gözetilmelidir.

Sağlığında yapılan bağış veya tapu devirleri de bir seçenektir; ancak bu işlemlerin mirasçılar tarafından tenkis veya muris muvazaası iddiasıyla dava konusu yapılma riski ayrıca değerlendirilmelidir.

Birlikte Edinilen Mallar Nasıl Paylaşılır?

Nikâhsız birliktelikte edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaz. Uygulamada tarafların emek ve mallarını ortak amaç için birleştirdiği durumlarda adi ortaklık hükümlerine dayanılması tartışılmaktadır (TBK m.620).

Adi ortaklık, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Bu yolun uygulanabilmesi için ortaklık iradesinin ve katkının somut olarak ispatı gerekir.

Bir partnerin diğerinin adına kayıtlı taşınmaza para katkısında bulunduğu hâllerde, Yargıtay uygulamasında katkı oranında alacak veya sebepsiz zenginleşme taleplerinin ileri sürülebildiği görülmektedir. Banka dekontu ve yazılı belgeler bu davalarda belirleyicidir.

Çocuğun Babayla Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla, baba arasında ise ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK m.282).

Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur (TMK m.295). Başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.

Baba tanımazsa soybağı babalık davasıyla mahkeme kararıyla kurulabilir. Soybağı kurulan çocuk, evlilik içinde doğan çocukla aynı şekilde babasına mirasçı olur ve nafaka isteyebilir.

Destek Tazminatı ve Şiddete Karşı Koruma

Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıpları tazmin edilir (TBK m.53). Kanun yalnız eşi değil, fiilen destek alan kişileri kapsadığından, Yargıtay uygulamasında sürekli ve düzenli destek ispatlanırsa nikâhsız partnerin de destek tazminatı isteyebildiği kabul edilmektedir.

Ev içi şiddet, şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti kapsar (6284 sayılı Kanun m.2). Kanun şiddet mağduru kişiyi korur; evli olma şartı aramaz.

Bu nedenle nikâhsız birliktelikte şiddete uğrayan kişi uzaklaştırma, iletişim yasağı gibi koruyucu ve önleyici tedbirlerin verilmesini isteyebilir.

Nikâhsız Birliktelikte Hakları Korumanın Yolları

Ortak alınan ev veya araç için tapu ve ruhsatın iki kişi adına paylı olarak tescil ettirilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları büyük ölçüde önler. Katkılar banka üzerinden yapılmalı ve açıklamalı dekontlar saklanmalıdır.

Partnerin ölüm sonrası korunması isteniyorsa resmî vasiyetname düzenlenmesi değerlendirilmelidir; aksi hâlde partner yasal mirasçı olmadığından mirastan pay alamaz.

Çocuk doğmuşsa babanın tanıma işlemini gecikmeden nüfus müdürlüğünde yapması, çocuğun miras, nafaka ve soyadı haklarının güvenceye alınması bakımından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İmam nikâhı resmî evlilik sayılır mı?

Hayır, evlilik evlendirme memuru önünde kurulur ve geçerliliği dinî törene bağlı değildir (TMK m.142, 143).

Nikâhsız partner mirasçı olur mu?

Hayır, yasal miras payı yalnız resmî eşe tanınır (TMK m.499); vasiyetname düzenlenebilir.

Ayrılınca nafaka istenebilir mi?

Evliliğe bağlı nafaka hükümleri nikâhsız birlikteliğe uygulanmaz.

Birlikte aldığımız ev nasıl paylaşılır?

Mal rejimi uygulanmaz; katkı ispatlanarak adi ortaklık veya alacak hükümlerine başvurulabilir (TBK m.620).

Nikâhsız doğan çocuk babasından miras alır mı?

Soybağı tanıma veya mahkeme kararıyla kurulursa alır (TMK m.282).

Baba çocuğu nasıl tanır?

Nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuru, resmî senet ya da vasiyetnameyle (TMK m.295).

Partnerim kazada öldü, tazminat alabilir miyim?

Düzenli destek ispatlanırsa destekten yoksun kalma tazminatı istenebildiği kabul edilmektedir (TBK m.53).

Nikâhsız partnerime karşı uzaklaştırma kararı alınabilir mi?

Evet, 6284 sayılı Kanun evli olma şartı aramadan şiddet mağdurunu korur (6284 sayılı Kanun m.2).

Birlikte yaşamayı düzenleyen bir kanun var mı?

Hayır, Türk hukukunda nikâhsız birlikteliği genel olarak düzenleyen bir kanun bulunmamaktadır.