Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir (TMK m.699/1). Hâkim önce aynen bölmeyi araştırır; mümkün değilse satışa hükmeder.
Kanun paylaşmayı iki biçimde öngörmüştür: paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir (TMK m.699/1).
Paydaşlar bu konuda anlaşabilirler. Anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık mahkemeye taşınır ve yöntemi hâkim belirler.
Bu nedenle ortaklığın giderilmesi davasında asıl tartışma çoğu zaman "ortaklık giderilsin mi" değil, "nasıl giderilsin" sorusudur.
Kanun aynen bölmeye öncelik tanımıştır: paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verir (TMK m.699/2).
Aynen bölme, taşınmazın paydaş sayısına göre fiilen bölünerek her paydaşa bağımsız bir parça verilmesidir. Taşınmazlarda bu, imar mevzuatının izin verdiği ölçüde mümkündür; ifraz şartlarını taşımayan taşınmaz aynen bölünemez.
Bu nedenle davada belediye ve tapu kayıtları üzerinden ifraz imkânının araştırılması, bilirkişi incelemesinin ilk konusudur.
Aynen bölmede parçaların değeri her zaman eşit olmaz. Kanun bu ihtimali çözmüştür: bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hâlinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verilir (TMK m.699/2).
Denkleştirme, aynen bölmenin uygulanabilirlik alanını genişletir: parçalar tam eşit olmasa bile, aradaki fark parayla kapatılarak bölme yapılabilir.
Denkleştirme bedeli bilirkişi raporuyla belirlenir ve hükümde açıkça gösterilir.
Uygulamada denkleştirme, aynen bölme talebinin reddedilmemesi için başvurulan başlıca araçtır; bu nedenle davacının aynen bölme talebini denkleştirme önerisiyle birlikte ileri sürmesi yerinde olur.
Satış, aynen bölmenin mümkün olmadığı hâllerde devreye girer: bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur (TMK m.699/3).
Ölçüt iki yönlüdür: bölme isteminin durum ve koşullara uygun görülmemesi ve özellikle önemli değer kaybı olmadan bölünememe.
Apartman dairesi, tek bir konut veya küçük yüzölçümlü arsa gibi bölünemeyen taşınmazlarda uygulamada çoğunlukla satışa karar verilir.
Satış kararı verildiğinde taşınmaz açık artırmayla satılır ve bedel, payları oranında paydaşlara dağıtılır.
Satışın kime açık olacağı ayrı bir meseledir. Kural, açık artırmanın herkese açık yapılmasıdır.
Kanun bir istisna öngörür: satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699/3).
Buradaki şart ağırdır: bütün paydaşların rızası gerekir. Tek bir paydaşın karşı çıkması, satışın herkese açık yapılmasını gerektirir.
Bu kural paydaşları korur: taşınmazın piyasa değerinin altında, yalnızca paydaşlar arasında el değiştirmesini önler.
Paydaşlar arası satışa karar verilmesi hâlinde ise taşınmaz yalnızca paydaşların katılabildiği bir artırmayla satılır; bu, taşınmazın aile içinde kalmasını isteyen paydaşlar bakımından tercih edilen yoldur.
Ortaklığın giderilmesi kararı kesinleştikten sonra satış, satış memurluğu eliyle yürütülür. Karar, taşınmazın açık artırmayla satılmasını ve bedelin paylar oranında dağıtılmasını içerir.
Satış işlemleri, cebri icradaki açık artırma usulüne benzer biçimde yürür: kıymet takdiri yapılır, ilan edilir ve elektronik ortamda artırma gerçekleştirilir.
Paydaşlar da artırmaya katılabilir; paydaşın alıcı olması hâlinde kendi payına düşen bedel, ödeyeceği tutardan mahsup edilir.
Satış bedelinin dağıtımında, taşınmaz üzerindeki takyidatlar ve varsa rehin hakları gözetilir; bu nedenle dava sırasında tapu kaydındaki şerhlerin tespiti önem taşır.
Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir (TMK m.699/1).
Hâkim önce aynen bölmeyi değerlendirir; uyuşma sağlanamazsa paydaşlardan birinin istemi üzerine aynen bölünerek paylaştırmaya karar verebilir (TMK m.699/2).
Eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanır (TMK m.699/2).
Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle mal önemli değer kaybı olmadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur (TMK m.699/3).
Yapılabilir, ancak bu karar bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699/3).
Paydaşlar arası satış için tüm paydaşların rızası arandığından, tek bir itiraz hâlinde satış herkese açık yapılır.
Bağımsız bölüm niteliğindeki bir konutun önemli değer kaybı olmadan bölünmesi genellikle mümkün olmadığından uygulamada satışa karar verilir.
Taşınmazın imar mevzuatına göre ifraz edilebilir olması gerekir; bu husus bilirkişi incelemesiyle araştırılır.
Satış bedeli, paydaşlara payları oranında dağıtılır; taşınmaz üzerindeki takyidatlar gözetilir.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.