Ölen Kişinin Banka Hesabı

Ölen Kişinin Hesabındaki Para Kime Geçer?

TMK m.599 uyarınca mirasçılar mirası, mirasbırakanın ölümüyle birlikte bir bütün olarak kanun gereğince kazanır; mirasbırakanın alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan doğruya edinirler. Banka hesabındaki mevduat da mirasbırakanın bankadan alacağı olduğu için mirasçılara geçer.

Mirasçılar aynı zamanda mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. Bu nedenle borçlu bir kişinin hesabındaki parayı çekmeden önce terekenin borç durumunun araştırılması gerekir; mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir (TMK m.606).

TMK m.610 uyarınca ret süresi dolmadan tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez; hesaptaki parayı çekip harcamak bu kapsamda değerlendirilebilir. Borç riski olan durumlarda para çekilmeden önce hukuki durum netleştirilmelidir.

Banka Neden Mirasçılık Belgesi İster?

TMK m.598 uyarınca yasal mirasçı olduğu belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını ve paylarını gösteren bir belge verilir. Uygulamada “veraset ilamı” olarak bilinen bu belge, bankanın kime ne oranda ödeme yapacağını belirlemesine yarar.

Vasiyetname ile atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı varsa, bu kişilere belge ancak sulh mahkemesince ve ölüme bağlı tasarruf bildiriminden itibaren bir aylık itiraz süresi geçtikten sonra verilir. Bu durumda noterden belge alınamaz.

Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3). Mirasçılardan biri belgede yer almamışsa, belgenin iptali istenebilir; banka da düzeltilmiş belgeye göre işlem yapar.

Mirasçılardan Biri Hesaptaki Parayı Tek Başına Çekebilir mi?

TMK m.640 uyarınca birden çok mirasçı varsa, paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.

Bu nedenle bankalar kural olarak hesaptaki paranın çekilmesi için tüm mirasçıların birlikte başvurmasını veya diğerlerinin noter onaylı vekâlet vermesini ister. Uygulamada bazı bankalar mirasçılık belgesindeki paya göre her mirasçıya kendi payını ayrı ayrı ödemektedir; bu banka uygulamasına ve sözleşmeye göre değişebilir.

Mirasçılar anlaşamazsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3). Uzlaşma sağlanamayan durumlarda ortaklığın giderilmesi yoluna gidilebilir.

Veraset Vergisi Ödenmeden Banka Parayı Verir mi?

VİVK m.17 uyarınca bankalar, veraset ve intikal vergisinin konusuna giren bir işlem nedeniyle hak sahiplerine para verebilmek için önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden verilmiş bir tasdikname ister.

Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerine banka, veraset yoluyla intikallerde istihkakın yüzde 5’i oranında vergi karşılığı kesinti yaptıktan sonra kalan tutarı ödeyebilir. Kesilen tutar vergi dairesine yatırılır ve kesin vergi hesabında dikkate alınır.

VİVK m.9 uyarınca ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa veraset ve intikal vergisi beyannamesi ölüm tarihini takip eden dört ay içinde verilir. Mirasçıların yurt dışında bulunması hâlinde bu süre altı aydır.

Kiralık Kasa ve Ortak Hesaplarda Durum

VİVK m.23 uyarınca bankadaki kiralık kasa sahiplerinden birinin ölümü hâlinde, sulh hâkimi tarafından yapılacak tespit hariç, vergi dairesinin yetkili bir memuru hazır bulunmadıkça kasa açılamaz ve içeriği mirasçılara teslim edilemez.

Mirasçılar kasanın açılması için bankaya ve vergi dairesine başvurmalı, içeriğin tutanakla tespitini sağlamalıdır. Kasadaki altın, döviz ve belgeler de terekeye dahildir ve beyannamede gösterilmelidir.

Ölen kişinin başka biriyle ortak hesabı varsa, hesabın “teselsüllü” veya “teselsülsüz” açılmış olmasına göre sonuç değişir ve bu konu kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Bu durumda banka sözleşmesi ve hesap açılış belgeleri incelenmeli, sağ kalan hesap sahibinin payı ile terekeye düşen pay ayrılmalıdır.

Adım Adım Ne Yapmalı?

1. Mirasçılık belgesini alın: Vasiyetname yoksa herhangi bir noterden, vasiyetname varsa sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alın (TMK m.598).

2. Borç durumunu kontrol edin: Mirasbırakanın kredi, kart ve icra borçlarını araştırın; borç fazla ise üç aylık ret süresi içinde karar verin ve bu süre dolmadan hesaptaki parayı harcamayın (TMK m.606).

3. Vergi beyannamesini verin ve bankaya başvurun: Dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi verin; vergi dairesinden alınan belgeyle birlikte tüm mirasçılar veya vekilleri bankaya başvursun. Kiralık kasa varsa vergi dairesi memuru eşliğinde açılış planlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Ölen kişinin hesabındaki para kime kalır?

Mirasçılara geçer; mirasçılar mirasbırakanın alacaklarını ölümle doğrudan kazanır (TMK m.599).

Mirasçılık belgesini nereden alırım?

Sulh mahkemesinden veya noterden alınabilir; vasiyetname varsa sulh mahkemesine başvurulur (TMK m.598).

Bir mirasçı parayı tek başına çekebilir mi?

Kural olarak hayır; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve birlikte tasarruf eder (TMK m.640).

Mirasçılar anlaşamazsa ne olur?

Sulh mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir (TMK m.640).

Banka veraset vergisi belgesi olmadan ödeme yapar mı?

Tasdikname yoksa yüzde 5 oranında vergi kesintisi yaparak kalan tutarı ödeyebilir (VİVK m.17).

Veraset vergisi beyannamesi kaç ay içinde verilir?

Ölüm Türkiye’de ve mirasçılar Türkiye’de ise ölümü takip eden dört ay içinde verilir (VİVK m.9).

Kiralık kasayı mirasçılar kendileri açabilir mi?

Hayır, vergi dairesi memuru hazır bulunmadan kasa açılamaz; sulh hâkiminin tespiti ise ayrıca mümkündür (VİVK m.23).

Borçlu ölen kişinin hesabından para çekersem borçtan sorumlu olur muyum?

Mirası reddetmeyen mirasçı borçlardan kişisel olarak sorumludur; ret süresi ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır (TMK m.599, 606).

Mirasçılık belgesi yanlışsa ne yapılır?

Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve iptali istenebilir (TMK m.598).