Mirasla Gelen Mal Boşanmada Paylaşılır mı?

Miras Kalan Mal Neden Paylaşılmaz?

TMK m.220/2 uyarınca bir eşin mal rejiminin devamı sırasında miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kanun gereğince kişisel maldır. Kişisel mallar katılma alacağının hesabına girmez.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde paylaşılan, eşlerin evlilik boyunca karşılığını vererek elde ettiği mallardır (TMK m.219). Miras ise karşılıksız bir kazanımdır; mirasçı eş bunun için herhangi bir emek veya bedel harcamamıştır. Kanun bu nedenle mirası paylaşım dışında bırakır.

Aynı kural bağışlanan mallar için de geçerlidir: anne babanın evlilik sırasında yalnız bir eşe bağışladığı taşınmaz veya para da karşılıksız kazanım olarak kişisel mal sayılır.

Mirastan Gelen Kira ve Faiz Gelirleri Ne Olur?

Kişisel malın kendisi paylaşılmaz; ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır (TMK m.219/2-4). Mirasla gelen dairenin evlilik boyunca elde edilen kira gelirleri veya miras kalan paranın faiz getirisi bu nedenle tasfiyeye girebilir.

Örneğin miras kalan dairenin kiralarıyla evlilik içinde bir araç alınmışsa, bu araç kural olarak edinilmiş maldır ve değerinin hesabı katılma alacağına etki eder. Buna karşılık mirasla gelen dairenin satılıp bedeliyle yeni bir daire alınması hâlinde yeni daire de kişisel mal yerine geçen değer olarak kişisel mal kalır (TMK m.220/4).

Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilir (TMK m.221/2). Böyle bir sözleşme yoksa yasal kural uygulanır.

Diğer Eşin Katkısı Varsa: Değer Artış Payı

Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına uygun bir karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, tasfiyede bu malda oluşan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur (TMK m.227).

Mirasla gelen eski bir evin diğer eşin maaşıyla kapsamlı biçimde yenilenmesi tipik örnektir. Ev kişisel mal olarak kalır; ancak yenileme sayesinde oluşan değer artışında katkıda bulunan eşin payı hesaplanır. Alacak, malın tasfiye sırasındaki değerine göre belirlenir; değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.

Mal daha önce elden çıkarılmışsa hâkim, ödenecek alacağı hakkaniyete göre belirler. Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilir veya pay oranını değiştirebilir (TMK m.227/3).

Malın Mirastan Geldiğini Kim İspat Eder?

Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir; belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden bunu ispatla yükümlüdür (TMK m.222). Kimin olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.

Bu karine uygulamada çok önemlidir. Mirasla gelen taşınmazda tapu kaydındaki “intikal” işlemi ispatı kolaylaştırır. Ancak miras kalan paranın bir süre banka hesabında kalıp başka paralarla karışması ve ardından bir ev alınması durumunda, alınan evin hangi ölçüde miras parasıyla alındığının hesap dökümleriyle gösterilmesi gerekir.

Veraset ilamı, tereke paylaşım belgeleri, banka havale kayıtları ve tapu alım tarihleri bu nedenle saklanmalıdır. Belge yoksa malın edinilmiş mal sayılması ve paylaşıma girmesi riski doğar.

Hangi Tarih Esas Alınır?

Boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Kişisel mallar ile edinilmiş mallar, mal rejiminin sona erdiği andaki durumlarına göre ayrılır (TMK m.228).

Bu nedenle boşanma davası açıldıktan sonra gelen miras, zaten mal rejimi sona erdiği için tasfiyenin dışında kalır. Dava tarihinden önce gelen miras ise yukarıdaki kurallarla kişisel mal olarak değerlendirilir.

Tasfiye sonucunda her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236). Artık değer yalnız edinilmiş mallardan hesaplanır; mirasla gelen kişisel mal bu hesaba girmez, yalnız gelirleri ve değer artış payı gibi bağlantılı kalemler etkiler.

Mirasla Gelen Malda Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, miras parasını ortak hesaba yatırıp ev alımında diğer paralarla karıştırmaktır. TMK m.222 karinesi nedeniyle, paranın izi sürülemezse alınan malın edinilmiş mal sayılması riski doğar.

İkinci hata, mirasla gelen taşınmazı sonradan eş adına veya ortak tapuya geçirmektir. Bu durumda karşılıksız kazandırma veya paylı mülkiyet tartışması ortaya çıkar ve malın kişisel mal niteliği zayıflar.

Üçüncü hata, kira gelirlerini gözden kaçırmaktır. Mirasla gelen malın kendisi paylaşılmasa da evlilik boyunca elde edilen gelirleri ve bunlarla alınan mallar tasfiyede hesaba katılabilir (TMK m.219).

Sıkça Sorulan Sorular

Babamdan kalan ev boşanmada eşime geçer mi?

Hayır. Evlilik sırasında miras yoluyla gelen mal kişisel maldır ve paylaşılmaz (TMK m.220).

Mirastan gelen evin kira gelirleri paylaşılır mı?

Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayıldığı için tasfiyede hesaba girebilir (TMK m.219).

Miras parasıyla alınan ev kişisel mal mıdır?

Kişisel mal yerine geçen değer olarak kişisel maldır (TMK m.220/4); ancak paranın mirastan geldiği ispatlanmalıdır.

Eşim mirasla gelen evi yeniletti, hakkım var mı?

Evet. Uygun karşılık almadan katkıda bulunan eş, değer artışında katkısı oranında alacak isteyebilir (TMK m.227).

Mirasın bana ait olduğunu nasıl ispat ederim?

Veraset ilamı, tapu intikal kaydı ve banka hareketleriyle; aksi ispat edilmedikçe mallar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222).

Anne babamın bağışladığı daire de paylaşılmaz mı?

Karşılıksız kazanım olduğu için bağış da kişisel maldır (TMK m.220/2).

Boşanma davası açıldıktan sonra gelen miras ne olur?

Mal rejimi dava tarihinden geçerli sona erdiği için sonraki miras tasfiyeye girmez (TMK m.225).

Eşim mirastaki payımın yarısını isteyebilir mi?

Hayır. Artık değerin yarısı istenebilir; artık değer yalnız edinilmiş mallardan hesaplanır (TMK m.236).

Mirası paylaşılabilir yapmak için sözleşme yapılabilir mi?

Mal rejimi sözleşmesiyle farklı bir rejim seçilebilir; edinilmiş mallara katılmada ise gelirlerin dışarıda bırakılması gibi sınırlı düzenlemeler mümkündür (TMK m.221).