Konutta Haciz İçin İcra Mahkemesi Onayı

Konutta Haciz İçin Neden Mahkeme Onayı Gerekir?

İİK m.79/a, 28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla eklenmiştir. Buna göre icra müdürü, haciz talep edilen yerin konut olduğunu tespit ederse o yerde haciz yapılmasına karar verir ve bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar.

Düzenlemenin amacı, konut dokunulmazlığına yapılan müdahaleyi yargısal denetime bağlamaktır. Önceki uygulamada alacaklı talebi üzerine icra müdürlüğü doğrudan eve haciz için gidebiliyordu; artık bu işlem mahkeme onayına tabidir.

Kanunun Geçici 19. maddesi uyarınca yeni hüküm, yürürlükten önce verilmiş konutta haciz kararlarına uygulanmaz; bu kararlar hakkında eski hükümler uygulanmaya devam eder.

İcra Mahkemesi Onay Kararını Kaç Günde Verir?

İcra mahkemesi, dosyanın kendisine tevdi edildiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar (İİK m.79/a). Duruşma yapılmaz; taraflar dinlenmez.

Mahkeme, haciz istenen yerin konut olduğunu anlarsa kararın onaylanmasına kesin olarak karar verir. Onay kararı icra dairesine bildirildikten sonra haciz işlemleri yapılır. Kararın kesin olması, bu aşamada ayrıca itiraz veya istinaf yolunun bulunmadığı anlamına gelir.

Uygulamada mahkemenin incelemesi, esas olarak haciz yapılacak yerin gerçekten konut olup olmadığıyla sınırlıdır. Borcun varlığı veya takibin esası bu aşamada tartışılmaz; bunlar için şikâyet, itiraz ve dava yolları ayrıca kullanılır.

Haciz Yapılacak Yer Konut Değilse Ne Olur?

Mahkeme, haciz istenen yerin konut olmadığı sonucuna varırsa konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır ve icra müdürü haciz talebi hakkında yeniden karar verir (İİK m.79/a). İşyeri, depo veya dükkân gibi yerlerde onay aranmaz.

Tersi durumda da kanun bir çözüm öngörür: mahkeme onayıyla gidilen yerin konut olmadığı anlaşılırsa hacze devam edilir. Buna karşılık konut olmadığı kabul edilerek gidilen yerin haciz sırasında konut olduğu ortaya çıkarsa ve borçlu hacze rıza göstermezse haciz işlemine son verilir ve onay süreci baştan işletilir.

Bu son kural özellikle işyeri olarak bilinen ancak fiilen oturulan yerlerde önemlidir. Borçlunun rızası varsa haciz devam edebilir; bu nedenle haciz sırasında rıza gösterip göstermemek bilinçli bir tercih olmalıdır.

Evde Hangi Eşyalar Haczedilemez?

İİK m.82/1-3 uyarınca borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez. Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası bu korumanın dışındadır.

Bu nedenle konutta haciz onayı alınsa bile buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak, televizyon gibi ortak kullanılan eşyalar kural olarak haczedilemez. Haczin konusu çoğunlukla nakit para, ziynet eşyası ve değerli koleksiyon parçalarıdır.

Ayrıca borçlunun hâline münasip evi de haczedilemez (İİK m.82/1-12). Ancak kanun, bu istisnanın borcun o evin bedelinden doğmaması hâliyle sınırlı olduğunu belirtir; ev bedelinden kaynaklanan borçta koruma işlemez.

İhtiyati Hacizde de Onay Aranır mı?

Hayır. İİK m.79/a’nın son fıkrası, ihtiyati haciz hakkında bu madde hükmünün uygulanmayacağını açıkça belirtir. Mahkemeden alınmış ihtiyati haciz kararının konutta infazı için ayrıca icra mahkemesi onayı gerekmez.

İhtiyati haciz kararı zaten bir mahkeme tarafından verildiğinden, kanun koyucu ikinci bir yargısal denetime gerek görmemiştir. İhtiyati haciz kararının icrasında, haczin nasıl yapılacağına ilişkin İİK m.79 ile m.99 arasındaki genel hükümler uygulanır (İİK m.261).

Onay kuralının kapsamı dışında kalan hâllerde de haczedilemezlik kuralları geçerliliğini korur. İhtiyati haciz sırasında da ortak kullanılan ev eşyası haczedilemez.

Evde Haciz Kararı Çıkarsa Borçlu Ne Yapmalı?

Önce haciz tutanağını dikkatle okuyun ve haczedilmek istenen her eşya için haczedilemezlik itirazını tutanağa yazdırın. İcra memuru, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirmekle yükümlüdür (İİK m.82).

Haczedilemeyecek bir eşya haczedilmişse icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Şikâyet süresi ve usulü İİK’nın genel hükümlerine tabidir; tutanağın tebliğ veya öğrenme tarihini not etmek bu nedenle önemlidir.

Evde başkasına, örneğin kiracıya, eşe veya ev arkadaşına ait eşya varsa bunun haciz sırasında belirtilmesi ve mülkiyeti gösteren fatura gibi belgelerin hazır tutulması gerekir. Bu iddialar istihkak prosedürüne göre ayrıca incelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Konutta haciz için mahkeme onayı zorunlu mu?

Evet. Haciz yapılacak yer konut ise icra müdürünün kararı icra mahkemesinin onayına sunulur; onay bildirilmeden haciz yapılamaz (İİK m.79/a).

İcra mahkemesi konutta haciz onayını kaç günde verir?

Dosyanın mahkemeye tevdiinden itibaren en geç üç gün içinde, dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilir (İİK m.79/a).

Konutta haciz onay kararına itiraz edilebilir mi?

Mahkemenin onaylama veya kaldırma kararı kanunda kesin olarak nitelendirilmiştir (İİK m.79/a).

İşyerinde haciz için de onay gerekir mi?

Hayır. Onay şartı yalnızca konut için aranır; işyerinde haciz icra müdürünün kararıyla yapılır.

İhtiyati haciz için eve gelinirse mahkeme onayı aranır mı?

Hayır. İİK m.79/a’nın son fıkrası uyarınca bu hüküm ihtiyati haciz hakkında uygulanmaz.

Evdeki buzdolabı ve çamaşır makinesi haczedilebilir mi?

Ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Altın ve ziynet eşyası evde haczedilebilir mi?

Evet. Para, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası ev eşyası korumasının dışındadır (İİK m.82/1-3).

Haciz sırasında yerin konut olduğu anlaşılırsa ne olur?

Konut olmadığı kabul edilerek gidilen yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz durdurulur, onay süreci işletilir (İİK m.79/a).

Oturduğum ev haczedilebilir mi?

Borçlunun hâline münasip evi haczedilemez; ancak borç o evin bedelinden doğmuşsa bu koruma uygulanmaz (İİK m.82/1-12 ve m.82/2).