Kapıdan Satışta Cayma Hakkı

Hangi Satışlar Kapıdan Satış Sayılır?

6502 sayılı TKHK m.47 uyarınca üç tür sözleşme iş yeri dışında kurulmuş sayılır: iş yeri dışında tarafların aynı anda fiziksel olarak bulunduğu sırada kurulan sözleşmeler; iş yeri dışında yüz yüze görüşmenin hemen ardından satıcının iş yerinde veya uzaktan iletişim aracıyla kurulan sözleşmeler; satıcının tanıtım veya satış amacıyla düzenlediği bir gezi sırasında kurulan sözleşmeler.

Teklifin tüketiciden mi satıcıdan mı geldiği önemli değildir. Kapıya gelen satış temsilcisi, fuar veya pazar dışındaki stantlar, ev toplantıları ve “ücretsiz gezi” adı altında düzenlenen ürün tanıtımları bu kapsamda değerlendirilir.

İş yeri dışında satış yapacak satıcı veya sağlayıcının Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş olması gerekir (TKHK m.47/2). Yönetmelik ayrıca belirli bir tutarın altındaki satışları kapsam dışında bırakır; bu sınır her yıl Bakanlık tebliğiyle güncellenir.

Kapıdan Satış Sözleşmesi Yazılı Olmak Zorunda mı?

Evet. TKHK m.47/4 uyarınca iş yeri dışında kurulan sözleşmeler yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz. Satıcı, tüketicinin sözleşme tarihini kendi el yazısıyla yazmasını ve sözleşmeyi imzalamasını sağlamak, bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.

Geçerli bir sözleşme kurmamış olan satıcı, sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine ileri süremez. Sözleşmenin tüketiciye teslim edildiğini ispat yükü de satıcıdadır.

Yönetmelik uyarınca sözleşmenin ilk sayfasında, 14 günlük cayma hakkını ve satıcının cayma süresinde ödeme istemeyeceğini açıklayan ifadenin 16 punto koyu harflerle yer alması zorunludur (İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği m.7).

Cayma Süresi Kaç Gün, Ne Zaman Uzar?

Tüketici 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir; bildirimin bu süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir (TKHK m.47/5). Mal satışlarında süre, yönetmelikteki zorunlu ifadeye göre sözleşmenin kurulduğu veya malın teslim alındığı tarihe bağlanır.

Cayma süresi içinde satıcı, mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya borç altına sokan bir belge vermesini isteyemez. Bu yasağa rağmen alınan bedel derhal iade edilir ve imzalatılan borç belgeleri tüketici yönünden geçersizdir (Yönetmelik m.11).

Satıcı yükümlülüklerine uymaz veya tüketiciyi cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirmezse tüketici 14 günlük süreyle bağlı değildir; ancak bu uzama her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl sonra sona erer (TKHK m.47/6).

Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?

Cayma bildiriminin süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla (e-posta, kısa mesaj gibi) satıcıya yöneltilmesi yeterlidir (Yönetmelik m.10). Sözlü bildirim bu yönetmelik kapsamında yeterli sayılmaz; tüketiciden sözleşmede bunu bildiğini el yazısıyla yazması istenir.

Tüketici, sözleşmeyle birlikte verilmesi zorunlu olan örnek cayma formunu kullanabileceği gibi cayma kararını bildiren açık bir beyanda da bulunabilir. Bildirimin yapıldığını ispat yükü tüketicidedir; bu nedenle iadeli taahhütlü mektup, noter ihtarı veya kayıtlı e-posta tercih edilmelidir.

Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine ve kullanım talimatlarına uygun kullanmışsa meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (TKHK m.47/5).

Cayınca Para ve Mal Nasıl İade Edilir?

Satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde malı geri almakla yükümlüdür; bu süre içinde mal geri alınmazsa tüketici malı muhafaza etmekle yükümlü değildir (Yönetmelik m.11/2).

Cayma süresinde zaten ödeme alınamayacağı için ilke olarak iade edilecek bir bedel doğmamalıdır; yasağa aykırı alınan her bedel derhal geri verilmelidir. Cayma hakkının kullanılmasıyla bu sözleşmeye bağlı yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer ve tüketici masraf, tazminat veya cezai şart ödemez (Yönetmelik m.13).

Uyuşmazlık hâlinde tüketici, parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya dava şartı arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurabilir. Sözleşmede bu başvuru yollarına ilişkin bilginin yer alması da zorunludur.

Kapıdan Satışta Sık Yapılan Hatalar

Satış temsilcisinin ısrarıyla aynı gün kredi kartı slibi, senet veya kredi sözleşmesi imzalamak en yaygın hatadır. Cayma süresi içinde bu tür belgelerin istenmesi yasaktır; imzalanmışsa tüketici yönünden geçersizdir, ancak uyuşmazlığı önlemek için hemen yazılı itiraz yapılmalıdır.

Cayma kararını yalnız telefonla bildirmek de sık görülen bir hatadır. Bildirim yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmalı ve gönderim kanıtı saklanmalıdır.

Sözleşme nüshası verilmediyse veya cayma hakkı sözleşmede yazmıyorsa 14 gün geçmiş olsa bile 1 yıllık uzamış süre içinde cayma hakkı kullanılabilir; bu durum belgelerle tespit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kapıdan satışta cayma süresi kaç gün?

14 gündür; gerekçe göstermeye ve cezai şart ödemeye gerek yoktur (TKHK m.47/5).

Kapıdan satış sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?

Hayır. Yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz; ancak satıcı bu geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez (TKHK m.47/4).

Satıcı cayma süresi içinde para isteyebilir mi?

Hayır. Cayma süresinde hiçbir isim altında ödeme veya borç belgesi istenemez (TKHK m.47/5).

Cayma hakkımı telefonla kullanabilir miyim?

Yönetmelik, bildirimin yazılı olarak veya e-posta, kısa mesaj gibi kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmasını öngörür (Yönetmelik m.10).

Sözleşmede cayma hakkı yazmıyorsa ne olur?

Tüketici 14 günlük süreyle bağlı olmaz; süre, cayma süresinin bitiminden itibaren 1 yıl sonra sona erer (TKHK m.47/6).

Ürünü kullandım, yine de cayabilir miyim?

Evet. Malı kullanım talimatına uygun kullandıysanız oluşan değişikliklerden sorumlu değilsiniz (TKHK m.47/5).

Cayınca satıcı malı ne zaman almalı?

Cayma bildiriminin ulaşmasından itibaren 14 gün içinde; almazsa tüketici malı saklamakla yükümlü değildir (Yönetmelik m.11/2).

Satış gezisinde alınan ürünler de kapsama girer mi?

Evet. Satıcının tanıtım veya satış amacıyla düzenlediği gezide kurulan sözleşmeler iş yeri dışında kurulmuş sayılır (TKHK m.47/1-c).

Kapıdan satışla birlikte imzalanan kredi de sona erer mi?

Cayma ile yan sözleşmeler kendiliğinden sona erer; bağlı kredi hükümleri ayrıca saklıdır (Yönetmelik m.13).