Borçlunun alacağı bulunan üçüncü kişiye gönderilen birinci haciz ihbarnamesine 7 gün içinde itiraz edilmezse borç onun zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir (İİK m.89/3). İkinci ihbarnameye de itiraz edilmezse üçüncü ihbarname ile 15 gün içinde ödeme veya menfi tespit davası açılması istenir.
İİK m.89/1 uyarınca borçlunun üçüncü kişideki alacağı veya üçüncü kişi elindeki taşınır malı haczedildiğinde icra memuru, üçüncü kişiye borcunu artık yalnız icra dairesine ödeyebileceğini bildirir; bu bildirime haciz ihbarnamesi denir. Uygulamada birinci, ikinci ve üçüncü ihbarnameler “89/1, 89/2, 89/3” diye anılır.
Birinci ihbarname bir tespit ve uyarı belgesidir. Üçüncü kişiye, borçluya yapacağı ödemenin geçerli olmayacağı ve malı borçluya teslim ederse bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağı ihtar edilir. İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m.42, bu ihbarnamede dosya numarası, alacak tutarı ve haczin kapsamı gibi bilgilerin yer almasını ister.
Üçüncü kişi borcu olmadığı, malın elinde bulunmadığı, borcun ihbarnameden önce ödendiği veya malın borçluya ait olmadığı gibi bir iddiadaysa bunu tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmek zorundadır (İİK m.89/2). Bu itiraz zinciri durdurur; alacaklı artık üçüncü kişiye karşı ihbarname yoluyla ilerleyemez.
Birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmezse mal üçüncü kişinin elinde veya borç zimmetinde sayılır ve bu durum ikinci bir ihbarname ile bildirilir (İİK m.89/3). İkinci ihbarname, birinci ihbarnamenin sessiz kalınarak kabul edilmiş sayıldığını ilan eden belgedir.
İkinci ihbarname üçüncü kişiye yeni bir 7 günlük itiraz fırsatı tanır. Bu sürede birinci fıkradaki sebeplerle itiraz edilebilir; itiraz edilmezse zimmette sayılan borcun icra dairesine ödenmesi veya malın teslimi istenir. Yönetmelik m.43, ödemenin ihbarnameyi gönderen icra dairesinin banka hesabına yapılacağını öngörür.
Pratikte birinci ihbarnameyi gözden kaçıran şirketler için ikinci ihbarname son “kolay” itiraz imkânıdır. Bu aşamada sunulacak kısa bir yazılı beyan, ileride açılması gerekecek bir menfi tespit davasının yükünden kurtarır.
İkinci ihbarnameye de süresinde itiraz etmeyen ve borcu ödemeyen üçüncü kişiye, 15 gün içinde parayı ödemesi, malı teslim etmesi ya da bu sürede menfi tespit davası açması; aksi hâlde zorla ödetileceği bildirilir (İİK m.89/3). Bu bildirim uygulamada üçüncü haciz ihbarnamesi olarak adlandırılır.
Üçüncü ihbarnamede artık itiraz imkânı yoktur. Kanun burada üçüncü kişiye yalnızca iki seçenek bırakır: ödemek veya dava açmak. Yönetmelik m.44, ihbarnamede ikinci ihbarnamenin tebliğ tarihinin ve sürelerin açıkça gösterilmesini ister.
15 günlük süre de hareketsiz geçirilirse üçüncü kişi hakkında, zimmetinde sayılan tutar için doğrudan cebri icraya geçilir. Bu aşamadan sonra üçüncü kişinin mallarına haciz konulabilir; kendisi takibin fiilen borçlusu konumuna gelir.
Üçüncü kişi, takibin yapıldığı veya kendi yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde menfi tespit davası açabilir; davanın açıldığını gösteren belgeyi bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verirse cebri icra işlemleri kararın kesinleşmesine kadar durur (İİK m.89/3).
Bu davada ispat yükü ters çevrilmiştir: üçüncü kişi, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın borçluya ait olmadığını kendisi ispat etmek zorundadır. Ticari defterler, banka kayıtları ve cari hesap ekstreleri bu nedenle belirleyicidir.
Davayı kaybeden üçüncü kişi, dava konusunun yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Dava maktu harca tabidir. Menfi tespit davası süresince İİK m.106’daki satış isteme süreleri işlemez.
Haciz ihbarnamesi, bir tüzel kişinin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilebilir; merkez, bütün şube ve birimlerini kapsayan beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m.89/7).
Bu kural özellikle bankalar ve çok şubeli işletmeler için önemlidir. Merkeze tebliğ edilen ihbarnameye yalnız bir şube adına cevap verilmesi, diğer birimlerdeki alacaklar bakımından sessiz kalınmış sayılma riskini doğurur.
Haciz ihbarnameleri ve bunlara verilecek cevaplar, güvenli elektronik imza ile UYAP ve buna entegre sistemler üzerinden de yapılabilir; bu yolla yapılan bildirim tebliğ yerine geçer (İİK m.89 son fıkra). Üçüncü kişinin beyanı harç ve resme tabi değildir.
En yaygın hata, birinci ihbarnameyi “bizim borcumuz yok, önemsemeyelim” diyerek cevapsız bırakmaktır. Kanun sessizliği kabul sayar; borcu olmayan kişi de 7 günü kaçırırsa zimmetinde borç varmış gibi işlem görür.
İkinci hata, itirazın gerekçesiz veya belirsiz yapılmasıdır. İtirazda, borç bulunmadığı, borcun ihbarnameden önce ödendiği ya da malın borçluya ait olmadığı gibi İİK m.89/2’de sayılan sebeplerden hangisine dayanıldığı açıkça yazılmalıdır.
Üçüncü hata, menfi tespit davasını açıp belgeyi 20 gün içinde icra dairesine vermemektir. Dava açılmış olsa bile belge süresinde sunulmazsa cebri icra durmaz. Gerçeğe aykırı beyanda bulunan üçüncü kişi ise İİK m.89/4 uyarınca icra mahkemesinde cezai yaptırım ve tazminat talebiyle karşılaşabilir.
Tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak itiraz edilmelidir (İİK m.89/2).
Evet. İkinci ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde, birinci ihbarnamedeki sebeplere dayanarak itiraz edilebilir (İİK m.89/3).
Hayır. Üçüncü ihbarnamede itiraz yolu yoktur; 15 gün içinde ödeme yapılmalı veya menfi tespit davası açılmalıdır (İİK m.89/3).
Takibin yapıldığı yer veya üçüncü kişinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (İİK m.89/3).
Davanın açıldığını gösteren belge bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verilirse cebri icra işlemleri karar kesinleşene kadar durur (İİK m.89/3).
Borcun yanında, dava konusunun yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilirsiniz (İİK m.89/3).
Hukuken susma hakkınız var, ancak susmak borcu kabul sayılır. Borcunuz yoksa 7 gün içinde itiraz etmeniz gerekir (İİK m.89/2-3).
Merkeze tüm şubeleri kapsayacak şekilde tebliğ edilmişse merkez, bütün şube ve birimleri için beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m.89/7).
Hayır. Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir (İİK m.89).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü kişideki alacak ve mallarını İİK.
Devamını oku ›MakaleBonoyla genel haciz yoluyla takipte 7 günlük itiraz, itirazın.
Devamını oku ›Makaleİtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki farklar; görevli.
Devamını oku ›