Tahsil harcı, icra takibinde tahsil edilen para üzerinden alınan nispi bir harçtır; harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar ve alacağın ödenmesi sırasında, ödeme yapılmayan hâllerde ise harç alacağının doğduğu tarihten itibaren on beş gün içinde ödenir (492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/b). Oran tek değildir; tahsilatın hangi aşamada gerçekleştiğine göre 492 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede farklı nispetler öngörülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 15. maddesi, icra ve iflas harçlarını kanunun tayin edeceğini; kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masrafların borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe gerek kalmaksızın tahsil olunacağını düzenler.
İcra takibinde karşılaşılan başlıca harçlar; takibin açılışında alınan başvurma harcı ve peşin harç ile takip sonunda tahsilata bağlı olarak alınan tahsil harcıdır. Bunlara ayrıca 2548 sayılı Kanun uyarınca alınan cezaevi harcı eklenir.
492 sayılı Harçlar Kanununun 29. maddesine göre ilama dayanmayan takip isteklerinden alacak miktarının binde beşi peşin alınır ve peşin harçlar takip sonunda alınacak asıl harca mahsup olunur. İlama dayanmayan takipte alacaklı mahkemeye başvurmak zorunda kalırsa peşin harç kendisine iade edilir veya isteği üzerine mahkeme harçlarına mahsup edilir.
492 sayılı Kanunun 28. maddesinin (b) bendi, icra takiplerinde tahsil harcının alacağın ödenmesi sırasında, ödeme yapılmayan hâllerde ise harç alacağının doğması tarihinden itibaren on beş gün içinde ödeneceğini belirtir.
Aynı bent, harç alacağının icranın yerine getirilmesiyle doğduğunu açıkça ifade eder. Bu nedenle tahsilat gerçekleşmeden tahsil harcı istenemez; takibin yalnızca açılmış olması harç alacağını doğurmaz.
Konunun değeri üzerinden alınacak iflas harçlarında da aynı bent hükümleri uygulanır. Böylece iflas yoluyla yapılan tahsilatlarda da harç alacağının doğumu ve ödeme zamanı aynı esasa bağlanmıştır.
492 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tarifenin icra ve iflas harçlarına ilişkin bölümünde, değeri belli olan icra takiplerinde tahsil harcı, tahsilatın hangi aşamada gerçekleştiğine göre farklı nispetlerde düzenlenmiştir.
Tarifede esas alınan başlıca aşamalar şunlardır: ödeme veya icra emrinin tebliği üzerine hacizden önce ödenen paralar, hacizden sonra ve satıştan önce ödenen paralar ile haczedilen veya rehinli malların satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunan paralar. Takip ne kadar ileri aşamaya taşınmışsa uygulanan nispet de o ölçüde yükselir.
Tarifedeki maktu ve nispi tutarlar ile bazı nispetler yıl içinde değişebildiğinden, güncel oranın işlem tarihinde yürürlükte olan tarife metninden kontrol edilmesi gerekir. Bu yazıda oran verilmemesinin sebebi de budur.
492 sayılı Kanunun 23. maddesine göre, her ne sebep ve suretle olursa olsun icra takibinden vazgeçildiğinin zabıtnameye yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak alınır.
Kanunun 18. maddesi uyarınca bir taşınmazın veya geminin tahliye ve teslimine dair icra takiplerinde tahsil harcı, bir yıllık kira bedeli, yoksa bu süreye göre takdir edilecek bir bedel üzerinden hesaplanır. 24. maddeye göre bu tür icralarda tahsil harcı, (1) sayılı tarifede yazılı miktarların yarısı nispetinde alınır.
Kanunun 19. maddesine göre bir menkulün teslimine dair icra takiplerinde tahsil harcı; menkulün ilamda veya takip talebinde gösterilen değeri, bu yoksa takdir edilecek değer üzerinden hesaplanır.
492 sayılı Kanunun 29/A maddesi uyarınca, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan para alacaklarına ilişkin takiplerde Merkezî Takip Sistemi harcı peşin alınır. Haciz aşamasına geçilmeden bu sistem aracılığıyla sonuçlanan icra takipleri için ayrıca icraya başvurma harcı ile tahsil harcı alınmaz.
Takibin bu kapsamda sonuçlandırılamaması veya takipten vazgeçilmesi hâlinde tahsil edilmiş Merkezî Takip Sistemi harcı iade edilmez. Ancak kesinleşen takibe icra dairesinde devam edilmesi hâlinde, ödendiği tarihte geçerli olan icraya başvurma harcı tutarını aşan kısım, takip sonunda alınacak tahsil harcına mahsup olunur.
2548 sayılı Kanunun 1. maddesine göre icra dairelerince miktar ve kıymeti belli olan ilamlı ve ilamsız alacaklardan tahsil olunan paranın yüzde ikisi oranında cezaevi harcı alınır. Aynı madde bu harcın borçluya yükletilemeyeceğini açıkça belirtir.
Harcın hangi tarihteki tarifeye göre hesaplanacağı karıştırılmaktadır. Belirleyici olan, harç alacağının doğduğu, yani icranın yerine getirildiği tarihte yürürlükte olan tarifedir.
Haricen tahsil, yani alacaklının dosya dışında ödeme alması hâli, harç doğmadığı anlamına gelmez. Bu durumun icra dosyasına bildirilmesi ve harcın hesaplanması gerekir.
Peşin harcın takip sonunda alınacak asıl harca mahsup edileceği gözden kaçırıldığında mükerrer ödeme yapılabilir. Dosya hesabında mahsubun yapıldığı kontrol edilmelidir.
Cezaevi harcının borçluya yükletilemeyeceği kuralı, dosya hesabının borçluya çıkarılan kısmında sık sık atlanmaktadır. Bu kalem alacaklıya aittir.
Takipten vazgeçme beyanının zabıtnameye yazılması aşamasında, haczedilen malın satılıp satılmadığı belirleyicidir; satış gerçekleşmişse indirim uygulanmaz.
492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/b uyarınca harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar. Harç, alacağın ödenmesi sırasında; ödeme yapılmayan hâllerde ise harç alacağının doğduğu tarihten itibaren on beş gün içinde ödenir.
Hayır. 492 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede, tahsilatın ödeme emrinin tebliği üzerine hacizden önce mi, hacizden sonra satıştan önce mi, yoksa satış yoluyla mı gerçekleştiğine göre farklı nispetler öngörülmüştür. Güncel oran işlem tarihindeki tarifeden kontrol edilmelidir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.15 uyarınca kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masraflar borçluya aittir ve neticede ayrıca hüküm ve takibe gerek kalmaksızın tahsil olunur. Buna karşılık cezaevi harcı borçluya yükletilemez.
492 sayılı Kanunun 23. maddesine göre vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak alınır.
492 sayılı Kanunun 29. maddesine göre ilama dayanmayan takip isteklerinden alacak miktarının binde beşi peşin alınır. Peşin harçlar takip sonunda alınacak asıl harca mahsup edilir.
Takip açılması, mal araştırması ve haciz işlemleri, satış ve ihale süreçleri ile ihalenin feshi ve sıra cetveli uyuşmazlıklarında büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.
Takip talebinde faiz, harç ve gider kalemlerinin gösterilmesi.
Devamını oku ›MakaleTakipte vekâlet ücretinin hesabı ve dosya hesabına etkisi.
Devamını oku ›MakaleTakip talebi, ödeme emri ve takibin kesinleşmesi süreci.
Devamını oku ›