Kamu Görevlisine Hakaret

Hakaret Suçu Nasıl Oluşur?

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.125/1).

Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle, örneğin mesaj veya e-postayla işlenen hakaret de aynı cezayı gerektirir (TCK m.125/2).

Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır her olayda ayrıca değerlendirilir. Bir işlemin hukuka aykırı olduğunu sert bir dille ifade etmek ile kişiliğe yönelik aşağılayıcı sözler aynı değildir.

“Görevinden Dolayı” Şartı Ne Anlama Gelir?

Ağırlaştırılmış hâl, hakaretin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesini arar (TCK m.125/3-a). Sözlerin, görevlinin yaptığı veya yapmadığı bir görev işlemiyle bağlantılı olması gerekir.

Bu nedenle bir polis memuruna, zabıta görevlisine veya hastanede doktora görev sırasında yapılan işlem nedeniyle söylenen sözler bu kapsama girebilir. Buna karşılık görevle ilgisi olmayan özel bir tartışmada kamu görevlisine yönelen hakaret, temel hakaret suçu olarak değerlendirilir.

Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilirse suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suç hükümleri uygulanır (TCK m.125/5).

Kamu Görevlisine Hakaretin Cezası Nedir?

Hakaret suçu kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenirse cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m.125/3). Üst sınır temel hâldeki gibi iki yıldır.

Hakaretin alenen, örneğin kalabalık önünde veya sosyal medyada herkese açık bir paylaşımla işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır (TCK m.125/4).

Alt sınırın bir yıl olması, temel hâlde mümkün olan adli para cezası seçeneğinin bu ağırlaştırılmış hâlde fiilen uygulanamaması sonucunu doğurur. Ceza, somut olayın koşullarına göre bir ile iki yıl arasında belirlenir.

Şikâyet Gerekir mi, Uzlaşma Mümkün mü?

Hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır; ancak kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret bu kuralın dışındadır (TCK m.131/1). Savcılık, ihbar veya tutanak üzerine re’sen soruşturma yapar.

Bu nedenle görevlinin şikâyetçi olmaması veya sonradan şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürmez. Görevli, kişisel hakları bakımından katılan sıfatıyla davaya dâhil olabilir.

Soruşturulması şikâyete bağlı olsa bile hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Bu nedenle taraflar arasında barışma, uzlaştırma kurumu yoluyla davayı sona erdirmez.

Cezada İndirim ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Hakaret suçu haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza verilmeyebilir; kasten yaralamaya tepki olarak işlenmişse ceza verilmez (TCK m.129). Görevlinin hukuka aykırı davranışı bu kapsamda değerlendirilebilir.

Yargı mercileri veya idari makamlar nezdindeki başvuru, iddia ve savunmalarda, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı isnat ve olumsuz değerlendirmeler için ceza verilmez (TCK m.128). Dilekçede yazılan sert ifadeler bu sınırlar içinde kalmalıdır.

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması gibi şartlarla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; bu durumda beş yıllık denetim süresi uygulanır (CMK m.231/5-8).

Savunma Hazırlarken Dikkat Edilecekler

Olayın tam olarak nasıl geliştiğini, kullanılan sözleri ve kimlerin duyduğunu belirleyin. Tutanağın içeriği ile tanık beyanları arasındaki çelişkiler, savunmanın temelini oluşturabilir.

Görevlinin olay öncesinde hukuka aykırı bir davranışı varsa bunu gösteren kamera kaydı, ses kaydı veya tanıkları erken aşamada dosyaya bildirin. Haksız tahrik indirimi ancak somut delille desteklenirse uygulanır.

Sosyal medya paylaşımlarında paylaşımın kime yönelik olduğu, görevle bağlantısı ve herkese açık olup olmadığı ayrıca incelenir. Paylaşımı silmek suçu ortadan kaldırmaz; ancak ekran görüntülerinin doğruluğu tartışılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu görevlisine hakaretin cezası nedir?

Cezanın alt sınırı bir yıldır; üst sınır iki yıl hapistir (TCK m.125/1, 125/3-a).

Polis şikâyetçi olmazsa dava açılır mı?

Evet. Görevinden dolayı kamu görevlisine hakaret şikâyete bağlı değildir (TCK m.131/1).

Görevli şikâyetinden vazgeçerse dava düşer mi?

Hayır. Suç re’sen kovuşturulduğundan vazgeçme davayı düşürmez (TCK m.131).

Kamu görevlisine hakarette uzlaşma var mı?

Hayır. Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3).

Sosyal medyadan hakaret edilirse ceza artar mı?

Alenen işlenirse ceza altıda bir oranında artırılır (TCK m.125/4).

Görevli bana haksız davrandıysa ceza indirilir mi?

Haksız fiile tepki hâlinde ceza üçte birine kadar indirilebilir veya verilmeyebilir (TCK m.129).

Kamu görevlisine hakarette HAGB verilebilir mi?

Ceza iki yıl veya daha az hapis olduğundan kanuni şartlar varsa verilebilir (CMK m.231/5).

Dilekçede görevliyi eleştirmek suç mu?

Gerçek ve somut vakıalara dayanan, uyuşmazlıkla bağlantılı isnatlar için ceza verilmez (TCK m.128).

Görevle ilgisi olmayan tartışmada söylenen söz nasıl değerlendirilir?

Görevle bağlantı yoksa ağırlaştırılmış hâl değil, şikâyete bağlı temel hakaret suçu söz konusu olur (TCK m.125/1, 131).