Bankaya gönderilen haciz ihbarnamesine, tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak itiraz edilebilir (İİK m.89/2). Süresinde itiraz edilmezse borç bankanın zimmetinde sayılır ve ikinci, ardından üçüncü ihbarname süreci başlar.
İcra ve İflas Kanunu m.89/1 uyarınca borçlunun üçüncü kişideki alacağı haczedildiğinde icra memuru, o üçüncü kişiye borcunu artık yalnızca icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılacak ödemenin geçerli olmayacağını bildirir. Uygulamada “89/1 ihbarnamesi” denilen bu yazının en sık muhatabı bankalardır.
İhbarname, borçlunun hak ve alacaklarının bulunabileceği tüzel kişinin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilebilir. Merkeze tebliğ edilmişse merkez, tüm şube ve birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmak zorundadır (İİK m.89/7).
Haciz ihbarnameleri ve bunlara verilecek cevaplar, güvenli elektronik imza ile UYAP ve ona entegre sistemler üzerinden de yapılabilir; bu yolla yapılan bildirim tebliğ yerine geçer. Bankaların büyük kısmı bu elektronik kanalı kullanmaktadır.
Üçüncü kişi, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazını icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmek zorundadır (İİK m.89/2). Süre tebliğle başlar; banka içindeki yazışma trafiği süreyi uzatmaz.
Kanunda sayılan itiraz sebepleri şunlardır: borcun bulunmaması, malın bankanın elinde olmaması, borcun ihbarnamenin tebliğinden önce ödenmiş olması, malın borçluya ait olmaması, malın bankaya rehnedilmiş olması veya alacağın borçluya ya da onun gösterdiği yere verilmiş olması. Örneğin hesapta bakiye yoksa “hesapta haczi kabil bakiye bulunmamaktadır” şeklindeki beyan bir itirazdır.
Üçüncü kişinin beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir (İİK m.89/8). Bu nedenle bankanın veya işverenin cevap vermek için masraf ödemesi gerekmez.
Birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmezse mal üçüncü kişinin elinde veya borç zimmetinde sayılır ve bu durum ikinci haciz ihbarnamesi ile bildirilir (İİK m.89/3). İkinci ihbarnameye de tebliğden itibaren 7 gün içinde, aynı sebeplerle itiraz edilebilir.
İkinci ihbarnameye de süresinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu ödemeyen üçüncü kişiye, uygulamada “89/3” denilen bir bildirim gönderilir. Bu bildirimde parayı 15 gün içinde icra dairesine ödemesi veya aynı süre içinde menfi tespit davası açması, aksi hâlde cebren tahsil yapılacağı ihtar edilir (İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği m.44).
Görüldüğü gibi ihbarnameye cevap vermemek, bankayı kendi malvarlığından ödeme yapma riskiyle karşı karşıya bırakır. Hesapta hiç para olmasa bile birinci ihbarnameye süresinde cevap verilmesi bu nedenle önemlidir.
Üçüncü bildirimi alan kişi, takibin yapıldığı veya kendi yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde menfi tespit davası açtığını gösteren belgeyi bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verirse, hakkındaki cebri icra işlemleri dava sonunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar durur (İİK m.89/3).
Bu davada ispat yükü üçüncü kişidedir: takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın borçluya ait olmadığını ispat etmek zorundadır. Davayı kaybeden üçüncü kişi, dava konusunun yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu davalar maktu harca tabidir.
Kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemeyen üçüncü kişi için gecikmiş itiraza ilişkin İİK m.65 uygulanır (İİK m.89/5). Ayrıca ödemek zorunda kaldığı parayı borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı açacağı davayla geri isteme hakkı saklıdır.
Üçüncü kişi süresinde itiraz ederse alacaklı, verilen cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü kişinin İİK m.338/1 uyarınca cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (İİK m.89/4). Tazminat talebi genel hükümlere göre karara bağlanır.
Bu nedenle “borcumuz yoktur” yönündeki beyan, gerçekten hesap veya alacak bulunmadığında verilmelidir. Hesapta para olduğu hâlde borç yok denmesi, bankayı hem cezai hem hukuki sorumlulukla karşı karşıya bırakabilir.
Aynı hüküm, görevi gereği gerçeğe aykırı beyanda bulunan memurlar hakkında da uygulanır (İİK m.89). Kamu kurumlarına gönderilen maaş haczi yazılarına verilen cevaplar da bu kapsamdadır.
1. Tebliğ tarihini kaydedin. 7 günlük süre tebliğden başlar. Elektronik tebligatta sistemdeki tebliğ tarihi esas alınır. Merkeze gelen ihbarnamede tüm şubeleri tarayıp tek ve toplu bir beyan verin.
2. Beyanı somut yazın. Hesap var mı, bakiye ne kadar, üzerinde rehin veya takas hakkı var mı, blokeli tutar ne kadar? Belirsiz ifadeler yerine hesap türü ve tutar belirtilerek cevap verilmesi, sonraki ihbarname aşamalarını önler.
3. Hesap sahibi borçlu iseniz haczin kaldırılması için icra dosyasını inceleyin. Haczedilemeyecek nitelikte bir para haczedildiğini düşünüyorsanız icra mahkemesine şikâyet yolunu değerlendirin; bu yol bankanın 89/1 itirazından ayrıdır.
Birinci ve ikinci haciz ihbarnamesine itiraz süresi, tebliğden itibaren 7 gündür (İİK m.89/2 ve 89/3).
Borç bankanın zimmetinde sayılır, ikinci ihbarname gönderilir; buna da itiraz edilmezse banka 15 gün içinde ödeme yapmaya veya menfi tespit davası açmaya zorlanır (İİK m.89/3).
Kanun itirazın icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirilebileceğini öngörür; ispat kolaylığı için yazılı veya UYAP üzerinden elektronik cevap tercih edilir.
Hayır. Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir (İİK m.89/8).
Evet. Merkeze tebliğ edilen ihbarname için merkez, tüm şube ve birimlerini kapsayacak şekilde beyanda bulunmak zorundadır (İİK m.89/7).
Bildirimde 15 günlük ödeme veya dava açma süresi verilir; dava açıldığını gösteren belge 20 gün içinde icra dairesine sunulursa icra işlemleri durur (İİK m.89/3).
Evet. Davayı kaybeden üçüncü kişi, dava konusunun yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.89/3).
Kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süreyi kaçırmışsa gecikmiş itiraza ilişkin İİK m.65 hükmünden yararlanabilir (İİK m.89/5).
Alacaklı icra mahkemesinde cevabın aksini ispat ederek üçüncü kişinin cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (İİK m.89/4).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü kişideki alacak ve mallarını İİK.
Devamını oku ›MakaleElektronik haciz ile banka hesaplarına haciz uygulanmasının.
Devamını oku ›MakaleBonoyla genel haciz yoluyla takipte 7 günlük itiraz, itirazın.
Devamını oku ›