Engelli Araç ÖTV Muafiyeti

Kimler ÖTV Muafiyetinden Yararlanabilir?

ÖTV Kanunu m.7/2, kayıt ve tescile tabi araçların malul ve engelliler tarafından ilk iktisabını farklı gruplar hâlinde vergiden müstesna tutar. Birinci grup engellilik oranı %90 veya daha fazla olanlardır; bunlar 87.03 tarife pozisyonundaki otomobilleri bedel sınırıyla, silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşmayan 87.04 pozisyonundaki araçları ve 87.11 pozisyonundaki motosikletleri istisnayla alabilir (4760 sayılı ÖTV Kanunu m.7/2-a).

İkinci grup, engellilik derecesi %90 veya daha fazla olup araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek durumda olduğunu engelli sağlık kurulu raporuyla belgeleyen ve araca tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine uygun tertibat yaptıranlardır; bu grup için Kanun belirli yük ve yolcu taşıma araçlarını sayar (m.7/2-b).

Üçüncü grup; aracı bizzat kullanmak amacıyla engeline uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engel nedeniyle sürücü belgesi alamayanlardır (m.7/2-c). Bu bent Anayasa Mahkemesinin 22/4/2025 tarihli, E.2024/240, K.2025/100 sayılı kararıyla iptal edilmiş, ardından 2/4/2026 tarihli 7577 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Araç Bedeli ve Yerli Katkı Sınırı Nedir?

(c) bendi kapsamındaki 87.03 pozisyonundaki otomobillerde, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer vergiler dâhil bedeli Kanun metninde yazılı 2.873.900 TL'yi aşan araçlar istisna dışındadır. (a) bendindeki otomobiller için Kanun metninde 200.000 TL'lik sınır yer alır; her iki tutar da her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (m.7/2-a, c ve m.7 son fıkra). Bu nedenle alım yılında geçerli güncel sınır ayrıca kontrol edilmelidir.

Araç ayrıca yerli katkı şartını sağlamalıdır. Kanun istisnayı yerli katkı oranı en az %20 olan araçlarla sınırlar ve Cumhurbaşkanına bu oranı yarısına kadar indirme, iki katına kadar artırma yetkisi verir. Bu yetkiyle oran, 27/12/2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %40 olarak belirlenmiştir (m.7/2 ve m.7 son fıkra).

İki şart birlikte aranır: bedel sınırının altında kalan ama yerli katkı oranını sağlamayan bir araç istisnadan yararlanamaz. Satın almadan önce aracın yerli katkı oranının ve vergiler dâhil bedelinin satıcıdan yazılı olarak teyit edilmesi, sonradan vergi farkıyla karşılaşma riskini azaltır.

Muafiyet Kaç Yılda Bir Kullanılabilir?

İstisna on yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisap için uygulanır (m.7/2). Bu süre 25/12/2024 tarihli 7537 sayılı Kanunla beş yıldan on yıla çıkarılmıştır; dolayısıyla araç beş yıl sonra satılsa bile yeni bir istisnalı alım için kural olarak on yıllık sürenin dolması beklenir.

Kanun, istisnayla alınan aracın ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelerek hurdaya çıkarılması durumunu ayrı bir bentte düzenler ve aracı hurdaya çıkaran malul ve engelliyi de istisna kapsamında sayar (m.7/2-d).

Hangi bentten yararlanılacağı engelli sağlık kurulu raporundaki tespitlere dayanır. Raporun, (b) ve (c) bentlerinin aradığı nitelikleri, yani aracı bizzat kullanamama ve sürekli tekerlekli sandalye ihtiyacını ya da ortopedik engel nedeniyle sürücü belgesi alamama durumunu açıkça göstermesi gerekir.

Araç Beş Yıl Dolmadan Satılırsa Ne Olur?

İstisna uygulanarak alınan kayıt ve tescile tabi bir araç, istisnadan yararlananlar dışındaki biri tarafından iktisap edilirse ÖTV, adına kayıt ve tescil yapılan alıcıdan alınır. Vergi, ilk iktisaptaki matrah esas alınarak ve yeni tescil tarihinde geçerli oran üzerinden hesaplanır (m.15/2-a).

Malul ve engelli, istisnayla aldığı aracı 5 yıldan fazla kullandıktan sonra elden çıkarırsa bu hüküm uygulanmaz (m.15/2-a). Beş yıl dolmadan yapılan satışta vergi yükü alıcıya düştüğünden bu durum satış sözleşmesinde açıkça yazılmalıdır. İkinci el araç alım satımındaki diğer vergi konuları için ikinci el araç ticaretinde vergi yazımıza bakılabilir.

Veraset yoluyla intikaller bu kuralın dışındadır: engellinin ölümüyle aracın mirasçılara geçmesi bu hükme göre ÖTV doğurmaz (m.15/2-a).

Vergi Dairesi ÖTV Tarh Ederse Ne Yapılır?

İstisna şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle ya da beş yıllık süre dolmadan yapılan devir nedeniyle ÖTV tarh edilirse, vergi mahkemesinde dava açma süresi tebliği izleyen günden itibaren 30 gündür (2577 sayılı İYUK m.7). Vergi davalarındaki genel usul için vergi davası nasıl açılır yazımıza bakılabilir.

Vergi mahkemesinde dava açılması, dava konusu edilen vergi ve cezaların tahsil işlemlerini kural olarak durdurur (İYUK m.27/4). Bu tür davalarda tartışma genellikle aracın yerli katkı oranı, vergiler dâhil bedelin sınırı aşıp aşmadığı, sağlık kurulu raporunun bentteki nitelikleri taşıyıp taşımadığı ve beş yıllık sürenin hesabı üzerinde yoğunlaşır.

İstisnayla alınan araca ilişkin sağlık kurulu raporunun, satış faturasının ve tertibat yapıldığını gösteren kayıtların en az beş yıl saklanması, olası bir incelemede istisna şartlarının ispatını kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Engelli ÖTV muafiyeti kaç yılda bir kullanılır?

On yılda bir defa kullanılır; süre 7537 sayılı Kanunla beş yıldan on yıla çıkarılmıştır (4760 sayılı ÖTV Kanunu m.7/2).

%40 engelli olan kişi ÖTV'siz araç alabilir mi?

Belirli durumlarda alabilir: ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu nedenle sürücü belgesi alamayanlar ile aracı bizzat kullanmak için engeline uygun özel tertibat yaptıranlar (c) bendinden yararlanır; diğer durumlarda %90 oranı aranır (m.7/2-a, c).

Muafiyetli araç için fiyat sınırı var mı?

Evet. (c) bendindeki otomobillerde vergiler dâhil bedel sınırı Kanun metninde 2.873.900 TL'dir ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (m.7/2-c, m.7 son fıkra).

Yerli katkı oranı düşük araç muafiyetle alınabilir mi?

Hayır. Yerli katkı oranı 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla %40 olarak belirlenmiştir; bu oranı sağlamayan araç istisnadan yararlanamaz (m.7/2).

Aracı üç yıl sonra satarsam ne olur?

İstisnadan yararlanmayan alıcı adına tescilde ÖTV, ilk iktisaptaki matrah üzerinden alıcıdan alınır (m.15/2-a).

Engelli ölürse araç mirasçılara geçince ÖTV ödenir mi?

Hayır. Veraset yoluyla intikaller bu kuralın dışındadır (m.15/2-a).

Motosiklet de muafiyet kapsamında mı?

Evet. 87.11 tarife pozisyonundaki motosikletler (a) ve (c) bentlerinde sayılmıştır (m.7/2).