Boşanmada Şirket Hissesinin Paylaşımı

Şirket Hissesi Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı?

Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; çalışmanın karşılığı olan edinimler ve kişisel malların gelirleri de edinilmiş maldır (TMK m.219). Evlilik içinde maaş veya ticari kazançla satın alınan ya da kurulan şirketteki pay bu nedenle kural olarak edinilmiş mal sayılır.

Buna karşılık mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan veya sonradan miras yoluyla ya da karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler kişisel maldır (TMK m.220). Evlilikten önce kurulmuş bir şirketteki pay veya babadan miras kalan hisse bu gruba girer.

Eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan ve edinilmiş mallara dahil olması gereken değerlerin kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilir (TMK m.221). Böyle bir sözleşme varsa şirket payı tasfiyenin dışında kalabilir.

Hangi Tarih Esas Alınır?

Evliliğin boşanma sebebiyle sona erdirilmesine karar verilirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Bu tarihten sonra edinilen yeni paylar, kural olarak paylaşımın konusu olmaz.

Eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları, mal rejiminin sona erdiği andaki durumlarına göre ayrılır (TMK m.228). Yani hangi payın hangi kesime ait olduğu dava tarihindeki tabloya göre belirlenir.

Değer ise farklı bir ana göre hesaplanır: mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235). Şirketin dava tarihinden karar tarihine kadar değer kazanması veya kaybetmesi bu nedenle sonuca yansır.

Şirket Payının Değeri Nasıl Belirlenir?

Mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değeri, yani piyasadaki satış değeri esas alınır (TMK m.232). Şirket payında bu değer, yalnız esas sermaye tutarıyla değil; şirketin aktifleri, borçları, kârlılığı ve piyasa koşulları dikkate alınarak bulunur.

Uygulamada bu değerlendirme için mali müşavir veya şirket değerlemesi alanında bilgisi olan bilirkişilerden rapor alınır. Ticari defterler, bilançolar, gelir tabloları ve varsa taşınmaz değerlemeleri raporun dayanağını oluşturur.

Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir ve alacaklar takas edilir (TMK m.231, m.236). Katılma alacağı bu nedenle paydan doğrudan pay alınması değil, kural olarak bir para alacağıdır.

Kişisel Mal Olan Şirkete Katkı Varsa Ne Olur?

Eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında o malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur (TMK m.227). Evlilikten önce kurulmuş şirkete sermaye koyan eş bu hükme dayanabilir.

Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayıldığından (TMK m.219), kişisel mal niteliğindeki bir şirketten evlilik süresince elde edilen kâr payları tasfiyeye girebilir. Payın kendisi ile ondan elde edilen gelirin ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine katkı yapılmışsa denkleştirme de istenebilir (TMK m.230). Örneğin edinilmiş birikimle kişisel mal olan şirketin sermayesi artırılmışsa bu katkı hesaba katılır.

Ödeme Nasıl Yapılır, İşletme Bölünür mü?

Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; ayni ödemede malların sürüm değeri esas alınır ve bir mesleğin icrasına ayrılmış birimler ile işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir (TMK m.239). Bu nedenle mahkeme kural olarak şirketi bölmek yerine para ödemesine yönelir.

Derhâl ödeme borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa, borçlu eş ödemenin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir; aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden itibaren alacağa faiz yürütülür (TMK m.239).

Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Dava öncesinde payın akrabaya devredilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Şirket Hissesi Paylaşımında Sık Yapılan Hatalar

Esas sermayeyi değer sanmak: Ticaret sicilindeki sermaye tutarı, payın gerçek değerini göstermez. Tasfiyede sürüm değeri aranır; bilanço ve piyasa verileri olmadan yapılan hesaplar yanıltıcı olur.

Tarihleri karıştırmak: Hangi payın paylaşıma gireceği dava tarihine, değeri ise tasfiye anına göre belirlenir. Bu iki tarihi ayırmadan hazırlanan talepler eksik kalabilir.

Dava öncesi devirleri gözden kaçırmak: Boşanmadan kısa süre önce payların üçüncü kişilere devredilmesi, eklenecek değerler kapsamında incelenmelidir. Borçlu eşin malvarlığı yetmezse üçüncü kişilere karşı dava hakkı, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır (TMK m.241).

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilikte kurulan şirketin hissesi paylaşılır mı?

Karşılığı verilerek edinildiyse kural olarak edinilmiş maldır ve değeri artık değer hesabına girer (TMK m.219).

Evlilikten önce kurulan şirket hissesi paylaşılır mı?

Mal rejimi başlangıcında mevcut olan değerler kişisel maldır (TMK m.220); ancak evlilik içindeki kâr payları ve diğer eşin katkısı ayrıca değerlendirilir (TMK m.219, m.227).

Miras kalan şirket hissesi boşanmada paylaşılır mı?

Miras yoluyla edinilen değerler kişisel maldır ve paylaşıma girmez (TMK m.220).

Mal rejimi hangi tarihte sona erer?

Boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225).

Şirket payının değeri hangi tarihe göre hesaplanır?

Edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değerleriyle hesaba katılır (TMK m.232, m.235).

Eşim şirketin yarısını bana devretmek zorunda mı?

Hayır; alacak ayın veya para olarak ödenebilir ve işletmenin ekonomik bütünlüğü gözetilir (TMK m.239). Uygulamada genellikle para ödemesine hükmedilir.

Eşim davadan önce hisselerini devrettiyse ne olur?

Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler ve son bir yıl içindeki rızasız karşılıksız kazandırmalar edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229).

Katılma alacağı ödenemeyecek kadar büyükse ne olur?

Borçlu eş ciddi güçlük hâlinde ödemenin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir; bu durumda faiz ve güvence istenebilir (TMK m.239).

Mal rejimi sözleşmesiyle şirket payı paylaşım dışı bırakılabilir mi?

Evet; eşler işletme faaliyeti nedeniyle doğan değerlerin kişisel mal sayılacağını mal rejimi sözleşmesiyle kararlaştırabilir (TMK m.221).