Yurt Dışındaki Borçluya Takip

Yurt Dışındaki Borçluya Türkiye’de Takip Yapılabilir mi?

Evet. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarıyla belirlenir (MÖHUK m.40) ve para alacağı takibinde de HMK’nın yetki kuralları kıyasen uygulanır (İİK m.50). Bu kurallardan biri Türkiye’yi gösteriyorsa takip Türkiye’de yapılabilir.

Takibin asıl amacı, borçlunun Türkiye’deki malvarlığından tahsildir: tapulu taşınmaz, araç, banka hesabı, kira veya şirket payı gibi değerler. Borçlunun Türkiye’de hiçbir malı yoksa, takipte alınacak kesinleşmiş sonuç yurt dışında ayrıca tanıma veya tenfiz gerektirebilir.

Bu nedenle takip öncesinde borçlunun Türkiye’deki mal varlığının araştırılması, takibin ekonomik anlam taşıyıp taşımadığını gösterir.

Hangi İcra Dairesi Yetkilidir?

İİK m.50 uyarınca para veya teminat borcu için takipte HMK’nın yetki hükümleri kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir.

Genel yetkili yer davalının yerleşim yeridir (HMK m.6); borçlu yurt dışında oturuyorsa bu kural çoğu zaman Türkiye’yi göstermez. Bu durumda sözleşmenin yapıldığı yer (İİK m.50) veya sözleşmenin ifa edileceği yer (HMK m.10) Türkiye’deyse bu yerlerin icra daireleri tercih edilebilir.

Yetki itirazı borçlu tarafından esasa ilişkin itirazla birlikte yapılır ve icra mahkemesi önce yetki meselesini inceler (İİK m.50/2). Yanlış yerde başlatılan takip bu nedenle zaman kaybettirebilir.

Ödeme Emri Yurt Dışına Nasıl Tebliğ Edilir?

Yabancı ülkede tebliğ, kural olarak o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır; evrak Dışişleri Bakanlığı veya doğrudan Türkiye Büyükelçiliği ya da Konsolosluğu kanalıyla gönderilir (Tebligat Kanunu m.25).

Muhatap Türk vatandaşıysa tebliğ Büyükelçilik veya Konsolosluk aracılığıyla da yapılabilir. Muhataba gönderilen bildirimde, otuz gün içinde başvurulmazsa tebliğin yapılmış sayılacağı ihtarı bulunur; bildirimin tebliği belgelendirilir ve süre içinde başvurulmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır (m.25/a).

Yurt dışı tebligat, yurt içindekine göre aylar sürebilir ve tercüme masrafı doğurabilir. Takip talebinde borçlunun yabancı ülkedeki adresinin eksiksiz ve o ülkenin adres düzenine uygun yazılması gecikmeyi azaltır.

Borçlu İtiraz Ederse Ne Olur?

Borçlu ödeme emrine, tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir (İİK m.62). İtiraz takibi durdurur ve alacaklı itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmek zorunda kalır.

Yurt dışındaki borçlular açısından önemli bir kural da şudur: borçlu veya vekili, itirazla birlikte takip işlemlerine esas olmak üzere yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır (İİK m.62/3). Yeni yurt içi adres bildirilmez ve tespit edilemezse takip talebindeki adrese yapılan tebligat borçluya yapılmış sayılır.

Borçlu senet altındaki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde takip yönünden imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62).

Yurt Dışındaki Borçluya İhtiyati Haciz Konabilir mi?

Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış para alacakları için ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257/1). Vadesi gelmemiş borçlarda ise sayılı hâllerde, bu arada borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa ihtiyati haciz istenebilir (m.257/2-1).

Borçlunun mallarını kaçırmaya veya kendisinin kaçmaya hazırlandığı durumlar da vadesi gelmemiş borç için ihtiyati haciz sebebidir (m.257/2-2). Bu yolla konan hacizde borç yalnız o borçlu yönünden muaccel hâle gelir.

İhtiyati haciz, özellikle borçlunun Türkiye’deki taşınmazını veya aracını tebligat süreci sürerken elden çıkarma ihtimaline karşı etkili bir güvencedir.

Yabancı Mahkeme Kararıyla Takip: Tenfiz

Alacaklının elinde yabancı bir mahkeme kararı varsa bu karar doğrudan Türkiye’de icraya konulamaz; kesinleşmiş yabancı ilamın Türkiye’de icrası, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlıdır (MÖHUK m.50).

Tenfizde görevli mahkeme asliye mahkemesidir; kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’de yerleşim veya sâkin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir (MÖHUK m.51).

Mahkeme karşılıklılık, kamu düzenine açıkça aykırılık bulunmaması ve borçlunun usulüne uygun çağrılmış olması gibi şartları arar (MÖHUK m.54). Tenfiz kararından sonra ilamlı takip yoluyla tahsil yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışında yaşayan kişiye Türkiye’de icra takibi açılabilir mi?

Evet; yetki kurallarından biri Türkiye’yi gösteriyorsa takip Türkiye’de yapılabilir (İİK m.50, MÖHUK m.40).

Yurt dışındaki borçluya takipte hangi icra dairesi yetkilidir?

HMK yetki kuralları kıyasen uygulanır; ayrıca sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50).

Ödeme emri yurt dışına nasıl gönderilir?

Yabancı ülkenin yetkili makamı veya Türk vatandaşları için Büyükelçilik ya da Konsolosluk aracılığıyla tebliğ edilir (Tebligat K. m.25, 25/a).

Konsolosluktan gelen bildirime gitmezsem ne olur?

Bildirimin tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvurmazsanız tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır (Tebligat K. m.25/a).

Yurt dışındaki borçlu ödeme emrine kaç gün içinde itiraz eder?

Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz eder (İİK m.62).

Yurt dışındaki borçlu itirazda adres bildirmek zorunda mı?

Evet, yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır; bildirmezse takip talebindeki adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir (İİK m.62/3).

Borçlunun Türkiye’deki evine ihtiyati haciz konabilir mi?

Şartlar varsa evet; borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa vadesi gelmemiş alacak için bile istenebilir (İİK m.257).

Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de doğrudan icra edilir mi?

Hayır, önce Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınmalıdır (MÖHUK m.50).

Tenfiz davası hangi mahkemede açılır?

Asliye mahkemesinde; borçlunun Türkiye’de yerleşim veya sâkin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de açılabilir (MÖHUK m.51).