Bir eserin internet üzerinden, kişilerin seçtikleri yer ve zamanda erişebileceği biçimde umuma iletilmesine izin verme hakkı yalnız eser sahibine aittir (FSEK m.25). İzinsiz yükleme hâlinde hak sahibi, sözleşme olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok 3 katını talep edebilir (FSEK m.68).
Eserin dijital iletim dahil her türlü araçla yayınlanması ve gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda erişimine sunulması suretiyle umuma iletimi hakkı münhasıran eser sahibine aittir (FSEK m.25).
Bir videonun, şarkının, fotoğrafın veya yazının platforma yüklenmesi aynı zamanda çoğaltma niteliği de taşır. Eserin herhangi bir yöntemle, tamamen veya kısmen, geçici veya sürekli olarak çoğaltılması hakkı da yalnız eser sahibine aittir (FSEK m.22).
Bu nedenle başkasına ait bir klibi kendi kanalına yüklemek, bir filmin sahnelerini kesip paylaşmak veya bir şarkıyı videonun fon müziği olarak kullanmak, hak sahibinin yazılı izni yoksa kural olarak ihlal oluşturur. “Kaynak gösterdim” veya “para kazanmıyorum” demek tek başına izni karşılamaz.
Alenileşmiş bir eserin bazı cümle ve fıkralarının bağımsız bir ilim veya edebiyat eserine alınması gibi FSEK m.35’te sayılan hâllerde iktibas serbesttir; ancak iktibasın belli olacak şekilde yapılması ve kaynağın gösterilmesi gerekir.
Kanun alıntıyı sınırlı ve amaca bağlı olarak tanır. Bir eserin tamamının veya özünü oluşturan büyük bir bölümünün paylaşılması, “alıntı” adı altında olsa bile bu istisnanın dışında kalır.
Platformların kendi içerik tanıma sistemleri ve topluluk kuralları ayrı bir sözleşmesel düzendir; platformun bir paylaşımı kaldırmaması veya kaldırması, kanuni anlamda ihlal olup olmadığını belirlemez. Türk hukuku bakımından esas ölçüt FSEK hükümleridir.
Eseri yazılı izin almadan çoğaltan veya umuma ileten kişiden hak sahibi, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok 3 katını isteyebilir (FSEK m.68).
Manevi hakları zedelenen kişi manevi tazminat, mali hakları zedelenen kişi ise tecavüz edenin kusuru varsa haksız fiil hükümlerine göre maddi tazminat isteyebilir; ayrıca ihlalden elde edilen kârın kendisine verilmesini de talep edebilir (FSEK m.70).
Tazminattan bağımsız olarak, tecavüzün kaldırılması davası açılabilir ve bu dava için tecavüz edenin kusuru şart değildir (FSEK m.66). Eser sahibi bu davayı kendi yerleşim yerinde de açabilir; böylece paylaşımın kaldırılması mahkeme kararına bağlanabilir.
Bir eseri hak sahibinin yazılı izni olmaksızın çoğaltan veya her türlü işaret, ses ya da görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten kişi hakkında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur (FSEK m.71).
Başkasına ait bir eseri kendi eseri gibi ad koyarak yayımlamak ayrıca cezalandırılır; bu fiil dağıtma veya yayımlama yoluyla işlenirse hapis cezasının üst sınırı 5 yıla çıkar. Kaynak göstermeden iktibas da 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (FSEK m.71).
Aynı madde, Kanunda tanınan hakları ihlal etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında da, fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngörür. Bu düzenleme, uyarıya rağmen ihlali sürdüren hesap ve site sahipleri bakımından önem taşır.
FSEK m.71 ve 72’deki suçlardan soruşturma yapılması şikâyete bağlıdır ve şikâyetin geçerli sayılması için hak sahipliğini kanıtlayan belge ve delillerin şikâyet süresi içinde Cumhuriyet başsavcılığına verilmesi gerekir (FSEK m.75).
Belgeler süresinde verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Bu nedenle eserin ilk yayım tarihi, ham dosyalar, proje dosyaları, yayın sözleşmeleri ve varsa meslek birliği kayıtları şikâyetle birlikte sunulmalıdır.
Şikâyet üzerine Cumhuriyet savcısı suç konusu eşya hakkında el koyma tedbirine ilişkin işlemleri yapar ve gerekirse izinsiz çoğaltma faaliyetinin durdurulmasına karar verebilir; bu karar 24 saat içinde hâkim onayına sunulur (FSEK m.75).
Önce ihlali belgeleyin: paylaşımın bağlantısını, yayın tarihini, izlenme sayısını ve hesap bilgilerini içeren ekran kayıtlarını alın; mümkünse noter veya mahkeme yoluyla delil tespiti yaptırın. Paylaşım kısa sürede silinebileceği için bu adım gecikmemelidir.
Ardından eserin size ait olduğunu gösteren belgeleri bir araya getirin ve platformun kendi bildirim mekanizmasını kullanın. Platform bildirimi hızlı sonuç verebilir; ancak tazminat ve cezai sorumluluk için FSEK yollarına başvurmak gerekir.
Sık yapılan hata, yalnız platform bildirimine güvenip hukuki talepleri geciktirmektir. Ceza şikâyetinde belgelerin süresinde sunulması şartı ve hukuki taleplerde zamanaşımı gözetilerek hareket edilmelidir.
Hayır, kaynak göstermek izin yerine geçmez; umuma iletim hakkı eser sahibine aittir (FSEK m.25).
Evet, ticari amaç aranmaksızın izinsiz çoğaltma ve umuma iletim ihlal oluşturabilir (FSEK m.22, 25).
Sözleşme bedelinin veya rayiç bedelin en çok üç katı istenebilir (FSEK m.68).
Evet, manevi hakları zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir (FSEK m.70).
İzinsiz çoğaltma ve umuma iletimde 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür (FSEK m.71).
Evet, soruşturma şikâyete bağlıdır ve hak sahipliği belgeleri süresinde sunulmalıdır (FSEK m.75).
Tecavüzün kaldırılması davasında kusur şart değildir (FSEK m.66).
Eser sahibi tecavüzün kaldırılması ve men davasını ikamet ettiği yerde de açabilir (FSEK m.66).
Yalnız FSEK m.35’teki şartlarla, belli olacak şekilde ve kaynak göstererek yapılan iktibas serbesttir.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
İnternette telif ihlali: sosyal medya ve web sitesinde izinsiz.
Devamını oku ›Makale5846 sayılı FSEK'te eseri izinsiz çoğaltan, yayan, satışa sunan veya.
Devamını oku ›Makaleİhale sürecindeki hukuka aykırılıklarda önce idareye şikâyet, sonra.
Devamını oku ›