Hayvana Eziyet Suçu

Hangi Eylemler Hayvana Eziyet Suçudur?

2021 yılında 7332 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle hayvanlara karşı ağır eylemler suç olarak düzenlenmiştir. 5199 sayılı Kanun m.14/1-m, hayvanlara işkence yapmayı veya acımasız ve zalimce muamelede bulunmayı yasaklar; bu yasağa aykırı davranmak m.28/A kapsamında suçtur.

Aynı maddede yer alan diğer yasaklar ise kasıtlı kötü davranma, dövme, aç ve susuz bırakma, aşırı soğuk veya sıcağa maruz bırakma, bakımı ihmal etme ve fiziksel ya da psikolojik acı çektirme gibi davranışları kapsar (m.14/1-a). Bu eylemler, işkence veya zalimce muamele düzeyine ulaşmadığında kural olarak idari para cezası gerektirir.

Ev hayvanını terk etmek de ayrı bir yasaktır (m.14/1-n). Yerel yönetimlerce toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere bırakmak da 2024 değişikliğiyle yasaklar arasına eklenmiştir (m.14/1-o).

Hayvana Eziyetin Cezası Nedir?

5199 sayılı Kanun m.28/A uyarınca bir ev hayvanına veya evcil hayvana işkence eden ya da acımasız ve zalimce muamelede bulunan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Kanunda izin verilen kesim ve öldürme hâlleri dışında bir ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldüren kişiye altı aydan dört yıla kadar hapis cezası verilir. Hayvanlara cinsel saldırıda bulunana altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası, hayvanları dövüştürene ise üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür.

Nesli tükenme tehlikesi altındaki bir hayvanı öldürmenin cezası bir yıldan beş yıla, bir hayvan neslini yok etmenin cezası ise beş yıldan on yıla kadar hapistir. Daha önce TCK m.151/2’de yer alan sahipsiz hayvanı öldürmeye ilişkin düzenleme ise 7332 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.

Cezayı Artıran Hâller Nelerdir?

Suçun birden fazla hayvana karşı aynı anda işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır (5199 sayılı Kanun m.28/A).

Failin sıfatı da cezayı artırır: suçun veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma derneği veya vakfı üyeleri ya da hayvanlara bakmak veya onları korumakla görevlendirilen kişilerce işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Bu artırım, hayvanlara bakmakla yükümlü olanların güveni kötüye kullanmasını ağır bir haksızlık olarak kabul eden yaklaşımın sonucudur. Barınak, pet otel veya bakım hizmeti veren kişilerin eylemleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Soruşturma Nasıl Başlar?

Hayvana karşı suçlarda soruşturma, kural olarak Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüğünün Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu başvuru bir muhakeme şartıdır (5199 sayılı Kanun m.28/A). Hayvanın sahibi tarafından işlenen suçlar da bu kurala tabidir.

Suçüstü hâllerinde soruşturma genel hükümlere göre yapılır. Ayrıca evcil hayvanı öldürme, cinsel saldırı, işkence ve hayvan dövüştürme suçları başka bir kişi tarafından sahipli hayvana karşı işlenirse, hayvan sahibinin şikâyeti üzerine de soruşturma yapılır.

Bu nedenle bir eziyete tanık olan kişinin kolluğa haber vermesi kadar, il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne de bildirimde bulunması önemlidir. Suça konu kedi ve köpeklere el konularak en yakın belediye hayvan bakımevine götürülmeleri sağlanır.

Suç Oluşturmayan Eylemlerde Hangi Yaptırım Var?

Suç düzeyine ulaşmayan ihlaller için 5199 sayılı Kanun m.28 hayvan başına idari para cezası öngörür. Örneğin kasıtlı kötü davranma, bakımı ihmal ve aç susuz bırakma gibi m.14/1-a kapsamındaki ihlaller bu kapsamdadır.

Ev hayvanını terk etmek (m.14/1-n) de hayvan başına ağır bir idari para cezasına bağlanmıştır. Ceza tutarları kanunda belirtilmekle birlikte güncellenebildiğinden, güncel miktar resmî metinden kontrol edilmelidir.

İdari yaptırımdaki kabahatlerin veteriner hekim veya hayvanlara bakmakla görevli kişilerce işlenmesi hâlinde idari para cezası iki kat artırılarak uygulanır (m.28). Kabahate konu hayvanlara da el konularak bakımevine götürülebilir.

Hayvana Eziyete Tanık Olursanız

Olayı güvenli bir mesafeden video veya fotoğrafla kayda alın; tarih, saat ve yeri not edin. Hayvan yaralıysa en yakın veteriner hekime ulaştırılması ve muayene raporunun alınması hem hayvan için hem de delil açısından önemlidir.

Suçüstü hâlinde derhâl kolluğa haber verin. Suçüstü değilse il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne yazılı başvuru yapın; soruşturmanın başlaması kural olarak bu müdürlüğün başsavcılığa başvurusuna bağlıdır.

Hayvan size aitse ve eylemi başka biri yaptıysa, işkence, öldürme ve dövüştürme gibi suçlarda doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsiniz. Delilleri ve veteriner raporunu şikâyet dilekçenize ekleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Hayvana eziyetin cezası nedir?

İşkence veya acımasız ve zalimce muamele altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir (5199 sayılı Kanun m.28/A).

Kedi veya köpek öldürmenin cezası kaç yıl?

Ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldürmenin cezası altı aydan dört yıla kadar hapistir (5199 sayılı Kanun m.28/A).

Birden fazla hayvana eziyet cezayı artırır mı?

Evet, aynı anda birden fazla hayvana karşı işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.28/A).

Hayvana eziyeti kime şikâyet etmeliyim?

Soruşturma kural olarak il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünün savcılığa başvurusuna bağlıdır; suçüstünde kolluğa haber verilir (m.28/A).

Kendi hayvanına eziyet eden sahip cezalandırılır mı?

Evet, sahibi tarafından işlenen suçlar da kapsamdadır (5199 sayılı Kanun m.28/A).

Hayvan terk etmek suç mu?

Ev hayvanını terk etmek yasaktır ve idari para cezası gerektirir (5199 sayılı Kanun m.14 ve m.28).

Hayvanı aç susuz bırakmak suç mu?

Bu eylem m.14/1-a kapsamında yasaktır; işkence veya zalimce muamele düzeyine ulaşmadıkça idari para cezası uygulanır.

Hayvan dövüştürmenin cezası nedir?

Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (5199 sayılı Kanun m.28/A).

Veteriner hekim eziyet ederse ceza artar mı?

Evet, hayvanlara bakmakla görevli kişilerce işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (m.28/A).